DERS-16: Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği – Kısa Form

Ne ölçer?

DERS-16, duygu düzenlemede yaşanan güçlükleri 16 maddeyle ölçer. Ölçek duygu düzenlemeyi yalnızca duyguları bastırmak ya da azaltmak olarak değil, duyguları fark edip anlama, kabul etme ve yoğun duygular sırasında amaca uygun davranmayı sürdürebilme becerisi olarak ele alır.

Maddeler beş alanda toplanır: duyguları ayırt etmekte zorlanma (duygusal netlik), olumsuz duygular sırasında işe ya da göreve odaklanamama (hedefe yönelik davranış), duygusal anlarda davranışları kontrol etmekte zorlanma (dürtü kontrolü), duyguyu düzenleyebileceğine dair umutsuzluk (stratejiler) ve olumsuz duygulara karşı utanç, suçluluk ya da öfkeyle tepki verme (kabul etmeme).

Kim geliştirdi?

Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği'nin (DERS) 36 maddelik özgün formu Kim L. Gratz ve Lizabeth Roemer tarafından geliştirildi ve 2004'te Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment'ta yayımlandı. Özgün form altı alt ölçekten oluşur ve borderline kişilik bozukluğu, kendine zarar verme ve duygusal düzenleme güçlüğüyle ilişkili tabloların araştırılmasında yaygın olarak kullanılmıştır.

DERS-16, Johan Bjureberg ve arkadaşları tarafından özgün formdan seçilen 16 maddeyle oluşturulmuş ve 2016'da aynı dergide yayımlanmıştır. Kısa formda özgün ölçeğin duygusal farkındalık alt ölçeği yer almaz; diğer beş boyut korunmuştur.

Türkçe uyarlaması

DERS-16'nın Türkçe psikometrik çalışması İbrahim Yiğit ve Melike Guzey Yiğit tarafından yapılmış ve 2019'da Current Psychology dergisinde yayımlanmıştır. Çalışmada ölçeğin beş faktörlü yapısı Türk örnekleminde doğrulanmış ve bu yapının kadınlar ve erkekler arasında eşdeğer olduğu gösterilmiştir.

Özgün 36 maddelik formun Türkçe uyarlaması ise Rugancı ve Gençöz tarafından yapılmış ve 2010'da Journal of Clinical Psychology'de yayımlanmıştır.

Kimlere uygulanır?

DERS-16 yetişkinler için geliştirilmiştir ve ergenlerle yapılan çalışmalarda da kullanılmıştır. Psikoterapi pratiğinde, özellikle diyalektik davranış terapisi (DBT), duygu odaklı terapi, şema terapisi ve kabul ve kararlılık terapisi gibi duygu düzenlemenin merkezi bir hedef olduğu çalışmalarda uygundur.

Kendine zarar verme davranışı, dürtüsellik, yeme sorunları, madde kullanımı ve borderline kişilik özellikleri olan danışanlarda duygu düzenleme güçlüğünü değerlendirmek ve tedavi boyunca izlemek için yararlıdır.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

DERS-16 bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Ölçek belirli bir zaman dilimini değil, danışanın duygularıyla genel olarak nasıl başa çıktığını sorar. Her madde, ifadenin ne sıklıkla geçerli olduğunu gösteren, neredeyse hiçbir zaman ile neredeyse her zaman arasında uzanan beş dereceli bir ölçekle yanıtlanır. Doldurulması genellikle 4 dakika kadar sürer.

Form seans öncesinde ya da evde doldurulabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 1 ile 5 arasında puanlanır ve 16 maddenin puanları toplanır. Toplam puan 16 ile 80 arasında değişir; yüksek puan daha fazla duygu düzenleme güçlüğünü gösterir. DERS-16'da ters puanlanan madde yoktur.

Beş alt ölçeğin puanı, ilgili maddelerin toplanmasıyla ayrıca hesaplanır. Alt ölçeklerin madde sayıları farklı olduğu için alt ölçekleri karşılaştırırken madde ortalamalarına bakmak daha doğrudur. psisula'da toplam ve alt ölçek puanları danışan formu gönderdiği anda hesaplanır.

DERS-16 puanlama anahtarı

Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.

DERS-16 puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (1–5). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan üç düzeye ayrılır: 16–33 düşük, 34–47 orta ve 48–80 yüksek. DERS-16 için literatürde yerleşik bir klinik kesme puanı yoktur; bu aralıklar toplam puanı okumayı kolaylaştıran pratik bir çerçevedir. psisula, yüksek aralıktaki sonuçları işaretler.

Alt ölçek profili toplam puandan daha fazla klinik bilgi verir. Örneğin dürtü kontrolü güçlüğü öne çıkan bir danışan ile kabul etmeme puanı yüksek olan bir danışan farklı müdahalelere ihtiyaç duyar: ilki için sıkıntıya dayanma becerileri, ikincisi için duygulara yönelik kabul ve şefkat çalışmaları gibi.

DERS-16 tanı koydurmaz. Yüksek puan, klinik tablo, kendine zarar verme öyküsü ve işlevsellikle birlikte değerlendirilmelidir. Dürtü kontrolü güçlüğü belirgin danışanlarda kendine zarar verme ve intihar riski ayrıca sorgulanmalıdır.

Alt ölçekler

Duygusal netlik · 2 madde

Danışanın ne hissettiğini ayırt etmekte ve adlandırmakta zorlanma düzeyini ölçer. Yüksek puan duyguları tanıma ve etiketleme çalışmalarının, örneğin duygu günlüklerinin, yararlı olabileceğini düşündürür.

Hedefe yönelik davranış · 3 madde

Olumsuz duygular yaşarken işe, derse ya da yapılması gerekenlere odaklanmakta zorlanmayı ölçer. Yüksek puan duyguların işlevselliği belirgin biçimde etkilediğini gösterir.

Dürtü kontrolü · 3 madde

Yoğun duygular sırasında davranışları kontrol etmekte zorlanmayı ölçer. Yüksek puan kendine zarar verme, öfke patlamaları ya da madde kullanımı gibi dürtüsel davranışlar açısından dikkatli değerlendirme gerektirir; sıkıntıya dayanma becerileri öncelikli bir hedef olabilir.

Stratejiler · 5 madde

Olumsuz bir duygu yaşandığında onu düzenleyebilecek etkili bir yol bulamayacağına dair inancı ölçer. Yüksek puan umutsuzluk ve çaresizlikle ilişkilidir; duygu düzenleme becerilerinin öğretilmesi ve denenmesi önemli bir hedeftir.

Kabul etmeme · 3 madde

Olumsuz duygulara karşı utanç, suçluluk, öfke ya da kendini eleştirme gibi ikincil tepkiler verme eğilimini ölçer. Yüksek puan duygulara yönelik kabul ve öz şefkat çalışmalarının yararlı olabileceğini düşündürür.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• DERS-16 yüksek duygu düzenleme güçlüğü

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

DERS-16 ilk değerlendirmede temel ölçüm olarak alınır ve duygu düzenleme bir tedavi hedefiyse tedavi boyunca dört ila sekiz haftada bir tekrarlanabilir. DBT gibi beceri odaklı programlarda modül başında ve sonunda uygulamak, becerilerin etkisini görmeyi sağlar.

Duygu düzenleme becerileri belirtilere göre daha yavaş değişebilir; bu yüzden birkaç ölçüm boyunca eğilime bakmak tek bir ölçümden daha anlamlıdır.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

BIS-11 dürtüselliği kişilik özelliği olarak ölçer; DERS-16 ise dürtüselliği duygusal anlarla ilişkili bir düzenleme güçlüğü olarak ele alır. CFQ-11 bilişsel kaynaşmayı, yani düşüncelerle aradaki mesafeyi ölçer ve kabul odaklı çalışmalarda DERS-16'yı tamamlar.

Kişilik örüntülerini daha geniş bir çerçevede değerlendirmek istediğinizde PID-5-BF, duygu düzenleme güçlüğüne eşlik eden belirtileri izlemek için DASS-21 ya da PHQ-9 kullanılabilir.

Sonucu danışanla konuşmak

Sonucu paylaşırken alt ölçek profilini birlikte incelemek, danışanın duygularıyla ilişkisini somut olarak konuşmayı kolaylaştırır. Duygu düzenleme güçlüğünü bir kişilik kusuru olarak değil, öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir beceri alanı olarak sunmak umut verir.

En yüksek alt ölçekten başlayarak son zamanlarda yaşanan bir örnek üzerinden konuşmak işe yarar. Tekrarlanan ölçümlerde alt ölçeklerdeki değişimi göstermek, danışanın beceri çalışmalarının etkisini görmesine yardımcı olur.

psisula'da DERS-16 nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Bjureberg J, Ljótsson B, Tull MT, Hedman E, Sahlin H, Lundh LG ve ark. Development and validation of a brief version of the Difficulties in Emotion Regulation Scale: the DERS-16. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment. 2016;38(2):284–296.
2. Yiğit İ, Guzey Yiğit M. Psychometric properties of Turkish version of Difficulties in Emotion Regulation Scale-Brief Form (DERS-16). Current Psychology. 2019;38:1503–1511.
3. Gratz KL, Roemer L. Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: development, factor structure, and initial validation of the Difficulties in Emotion Regulation Scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment. 2004;26(1):41–54.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler