Ne ölçer?
ECR-R (Türkçe adıyla Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II, YİYE-II), yetişkinlerin romantik ilişkilerdeki bağlanma örüntülerini 36 maddeyle ölçer. Ölçek bağlanmayı kategoriler yerine iki boyutta ele alır: bağlanma kaygısı (reddedilme ve terk edilme korkusu, partnerin ilgisini ve onayını sürekli arama) ve bağlanma kaçınması (yakınlıktan ve başkasına güvenip dayanmaktan rahatsızlık duyma).
İki boyut birlikte, kişinin yakın ilişkilerde kendini nasıl hissettiğine ve nasıl davrandığına dair bir profil verir. Bu yüzden ölçek, bireysel ve çift terapisinde ilişki örüntülerini anlamak ve formülasyonu desteklemek için kullanılır.
Kim geliştirdi?
ECR-R'nin temeli, Kelly A. Brennan, Catherine L. Clark ve Phillip R. Shaver'ın 1998'de, o güne kadar kullanılan yetişkin bağlanma ölçeklerinin maddelerini bir araya getirerek oluşturdukları Yakın İlişkilerde Yaşantılar (ECR) ölçeğine dayanır. Bu çalışma, yetişkin bağlanmasının kaygı ve kaçınma olarak iki temel boyutta tanımlanabileceğini göstermiştir.
ECR-R, R. Chris Fraley, Niels G. Waller ve Kelly A. Brennan tarafından aynı madde havuzu üzerinde madde tepki kuramı kullanılarak geliştirilen gözden geçirilmiş sürümdür. Çalışma 2000'de Journal of Personality and Social Psychology'de yayımlandı.
Türkçe uyarlaması
ECR-R'nin Türkçe uyarlaması, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II adıyla Emre Selçuk, Gül Günaydın, Nebi Sümer ve Ahmet Uysal tarafından yapılmış ve 2005'te Türk Psikoloji Yazıları dergisinde yayımlanmıştır. Türkçe çalışmada da ölçeğin kaygı ve kaçınma olarak iki boyutlu yapısı elde edilmiş ve her boyut 18 maddeyle temsil edilmiştir.
Kimlere uygulanır?
ECR-R yetişkinler için geliştirilmiştir. Danışanın şu anda bir ilişkisi olması gerekmez; ölçek kişinin romantik ilişkilerde genel olarak neler yaşadığını sorar. Bireysel terapide ilişki örüntüleri, kıskançlık, terk edilme korkusu ya da yakınlıktan kaçınma gibi konular gündemdeyken ve çift terapisinde partnerlerin bağlanma örüntülerini birlikte görmek için uygundur.
İlişki doyumunu ve uyumunu ölçmek istediğinizde RDAS, aile işlevselliğini değerlendirmek için FAD daha uygun araçlardır. Daha derin inanç düzeyinde terk edilme ve kuşkuculuk gibi örüntüler için YSQ-S3 tamamlayıcı bilgi verir.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
ECR-R bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Danışandan, romantik ilişkilerde genel olarak nasıl hissettiğini düşünerek her ifadeye ne ölçüde katıldığını işaretlemesi istenir; ölçek belirli bir zaman dilimini sormaz. Yanıtlar, kesinlikle katılmıyorum ile kesinlikle katılıyorum arasında yedi dereceli bir ölçekle verilir. Doldurulması genellikle 10 dakika kadar sürer.
Çift çalışmalarında her partnerin formu ayrı ve birbirinden bağımsız doldurması önerilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her madde 1 ile 7 arasında puanlanır. Bazı maddeler ters yönde ifade edildiği için ters puanlanır; bu yüzden elle puanlarken puanlama anahtarını kullanmak gerekir. Bağlanma kaygısı ve bağlanma kaçınması alt ölçeklerinin her biri 18 maddeden oluşur.
Geliştiricilerin önerdiği temel puan, her alt ölçeğin madde ortalamasıdır ve 1 ile 7 arasında değişir. 36 maddenin ham toplamı 36 ile 252 arasında değişir, ancak yorum için iki alt ölçek ortalaması kullanılır. psisula'da ters maddeler otomatik dikkate alınır; alt ölçek ortalamaları danışan formu gönderdiği anda hesaplanır.
ECR-R puanlama anahtarı
Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler. Ters puanlanan maddeler: 9, 11, 17, 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 36; bu maddelerde puan, en yüksek ve en düşük yanıt değerinin toplamından işaretlenen değer çıkarılarak bulunur.
| Alt ölçek | Maddeler | Hesaplama |
|---|---|---|
| Bağlanma kaygısı | 1–18 | Ortalama |
| Bağlanma kaçınması | 19–36 | Ortalama |
ECR-R puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (1–7). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(36–252)
| Alt ölçek | Puan | Düzey |
|---|
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
ECR-R'de toplam puan için şiddet aralıkları kullanılmaz; yorum iki alt ölçek ortalaması üzerinden yapılır. Yüksek kaygı puanı reddedilme ve terk edilme korkusunu, yüksek kaçınma puanı yakınlık ve bağımlılıktan rahatsızlığı gösterir. psisula, kaygı ya da kaçınma ortalaması 4 ve üzerinde olduğunda o boyutu yüksek olarak işaretler; 4, yedi dereceli ölçeğin orta noktasıdır.
Geliştirici R. Chris Fraley, bağlanmanın kategorik değil boyutsal olduğunu ve kişileri güvenli, kaygılı ya da kaçıngan gibi tiplere ayırmanın doğal bir yolu olmadığını vurgular. Bu yüzden iki boyutu birlikte, bir süreklilik içinde okumak daha doğrudur: her iki boyutu düşük olan bir danışan ilişkilerde daha güvenli bir örüntü gösterirken, her ikisi yüksek olan bir danışan yakınlığı hem isteyip hem ondan korkuyor olabilir.
ECR-R tanı koydurmaz. Sonuç bir kişilik değerlendirmesi değil, ilişkilerdeki örüntüleri konuşmak için bir başlangıç noktasıdır.
Alt ölçekler
- Bağlanma kaygısı · 18 madde
- Reddedilme ve terk edilme korkusunu, partnerin sevgisinden emin olamamayı ve yakınlık ile onay arayışının yoğunluğunu ölçer. Yüksek puan ilişkilerde kıskançlık, sürekli güvence arama ve ayrılıklara yoğun tepki verme gibi örüntülerle ilişkili olabilir.
- Bağlanma kaçınması · 18 madde
- Duygusal yakınlıktan, duyguları paylaşmaktan ve başkasına güvenip dayanmaktan rahatsızlık duyma düzeyini ölçer. Yüksek puan ilişkilerde mesafe koyma, bağımsızlığı aşırı önemseme ve zor anlarda geri çekilme gibi örüntülerle ilişkili olabilir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- ECR-R bağlanma kaygısı yüksek (ortalama ≥4)
- ECR-R bağlanma kaçınması yüksek (ortalama ≥4)
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
ECR-R görece kararlı ilişki örüntülerini ölçtüğü için sık tekrarlanacak bir izlem aracı değildir. İlk değerlendirmede ya da ilişki konuları gündeme geldiğinde uygulanır.
Uzun süreli bireysel ya da çift terapisinde, bağlanma örüntüleri bir tedavi hedefiyse birkaç ayda bir ya da tedavinin sonunda tekrarlamak, değişimi görmenizi sağlar.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Bağlanmayı iki boyutta ölçer; ilişki örüntülerini kategorilere sıkıştırmadan gösterir.
- Romantik ilişkilerdeki tekrarlayan örüntüleri konuşmak için somut bir çerçeve sunar.
- Bireysel ve çift terapisinde kullanılabilir; partnerlerin profilleri yan yana incelenebilir.
- Türkçe uyarlaması vardır ve iki boyutlu yapı Türk örnekleminde de elde edilmiştir.
Sınırlılıkları
- Tanı koydurmaz; klinik belirtiler hakkında bilgi vermez.
- Yerleşik bir klinik kesme puanı yoktur; orta nokta yalnızca pratik bir referanstır.
- Romantik ilişkilere odaklanır; ebeveyn ya da arkadaşlık ilişkilerindeki bağlanmayı doğrudan ölçmez.
- 36 maddesiyle kısa ölçeklere göre daha uzundur.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
RDAS, çiftin ilişki uyumunu ve doyumunu ölçer; ECR-R ise kişinin ilişkilerde taşıdığı bağlanma örüntüsünü gösterir. Çift terapisinde ikisini birlikte kullanmak, hem ilişkinin şu anki durumunu hem de partnerlerin ilişkiye getirdiği örüntüleri görmenizi sağlar.
YSQ-S3'teki terk edilme, kuşkuculuk/suistimal ve duygusal yoksunluk şemaları, bağlanma kaygısı ve kaçınmasının altında yatan inançları daha ayrıntılı değerlendirir. Kişilik özelliklerini daha geniş bir çerçevede görmek için PID-5-BF kullanılabilir.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu paylaşırken iki boyutu bir grafik üzerinde birlikte göstermek, danışanın kendi ilişki örüntüsünü anlamasını kolaylaştırır. Sonucu bir etiket olarak değil, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş ve değişebilen bir örüntü olarak sunun.
Yüksek puan alınan boyutu danışanın kendi ilişki örnekleriyle ilişkilendirmek, örneğin partner geç yanıt verdiğinde neler hissettiğini sormak, ölçümü terapötik bir konuşmaya dönüştürür. Çift çalışmalarında profilleri partnerleri suçlamadan, birbirlerinin tepkilerini anlamaya yardımcı olacak biçimde paylaşmak önemlidir.
Telif ve kullanım koşulları
ECR-R, Fraley, Waller ve Brennan'ın 2000 yılında bilimsel bir dergide yayımladığı bir ölçektir. Maddeler, puanlama anahtarı ve kullanım koşulları R. Chris Fraley'nin Illinois Üniversitesi'ndeki sayfasında paylaşılmaktadır.
psisula'da ECR-R nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
ECR-R ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
ECR-R kaç dakika sürer?
36 madde içerir ve genellikle 10 dakika kadar sürer.
ECR-R bağlanma stilini belirler mi?
ECR-R bağlanmayı kaygı ve kaçınma olarak iki boyutta ölçer. Geliştirici, kişileri kategorilere ayırmak yerine iki boyutu birlikte, bir süreklilik içinde yorumlamayı önerir.
ECR-R'de kaç puan yüksek kabul edilir?
Yerleşik bir klinik kesme puanı yoktur. psisula, alt ölçek ortalaması 4 ve üzerinde olduğunda o boyutu yüksek olarak işaretler; 4 yedi dereceli ölçeğin orta noktasıdır.
ECR-R'yi doldurmak için ilişkide olmak gerekir mi?
Hayır. Ölçek kişinin romantik ilişkilerde genel olarak neler yaşadığını sorar; şu anda bir ilişkisi olmayan danışanlar da doldurabilir.
Kaynakça
- Fraley RC, Waller NG, Brennan KA. An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology. 2000;78(2):350–364.
- Selçuk E, Günaydın G, Sümer N, Uysal A. Yetişkin bağlanma boyutları için yeni bir ölçüm: Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II'nin Türk örnekleminde psikometrik açıdan değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Yazıları. 2005;8(16):1–11.
- Fraley RC. Information on the Experiences in Close Relationships-Revised (ECR-R) adult attachment questionnaire.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.