ICG: Komplike Yas Envanteri

Ne ölçer?

ICG, sevilen birinin ölümünden sonra yasın olağan seyrinden ayrılan, uzamış ya da komplike yas belirtilerini değerlendiren 19 maddelik bir öz bildirim ölçeğidir. Maddeler kaybedilen kişiye duyulan yoğun özlem ve onunla zihinsel meşguliyet, ölümü kabullenmekte güçlük ve inanamama, ölüme ilişkin öfke ve acılık, kayıpla ilgili anımsatıcılardan kaçınma, yalnızlık, yaşamın boş ya da anlamsız gelmesi ve kayıptan sonra günlük yaşamı sürdürmekte zorlanma gibi alanları kapsar.

Ölçek yasın varlığını değil, yasın uyumu bozan ve süregiden biçimini ölçer. Özgün çalışmada, ölçeğin yasla ilişkili depresyon ve kaygıdan ayrı tek bir yapıyı ölçtüğü gösterilmiştir.

Kim geliştirdi?

Komplike Yas Envanteri (Inventory of Complicated Grief), Holly G. Prigerson ve arkadaşları tarafından geliştirildi ve 1995 yılında Psychiatry Research dergisinde yayımlandı. Geliştirme çalışması eşini kaybetmiş 97 ileri yaştaki kişiyle yürütüldü ve 25'in üzerindeki puanların sosyal, ruhsal ve bedensel işlevsellikte belirgin bozulmayla ilişkili olduğu gösterildi.

Özgün envanter 19 maddeden oluşur ve 0–76 arasında puanlanır; psisula'daki form da bu yapıdadır. Literatürde 'gözden geçirilmiş' ya da 'revize' adıyla anılan sonraki sürümler farklı madde sayılarına ve puanlama kurallarına sahiptir; kaynak tararken hangi sürümden söz edildiğine dikkat etmek gerekir. Komplike yas üzerine yapılan bu çalışmalar, uzamış yas bozukluğunun ICD-11 ve DSM-5-TR'de ayrı bir tanı olarak yer almasına zemin hazırlamıştır.

Kimlere uygulanır?

ICG, sevdiği birini kaybetmiş yetişkinler için kullanılır. Psikoterapi pratiğinde, kayıptan aylar sonra hâlâ yoğun özlem, kabullenememe ve işlevsellikte bozulma bildiren danışanlarda yasın uzamış bir biçim alıp almadığını değerlendirmek için uygundur.

Kayıptan sonraki ilk haftalarda yoğun yas tepkileri olağandır; bu dönemde yüksek puanın anlamı sınırlıdır. Uzamış yas bozukluğu için ICD-11 en az altı ay, DSM-5-TR ise yetişkinlerde en az on iki ay geçmiş olmasını arar. Ani, şiddet içeren ya da travmatik ölümlerde yas belirtilerine travma sonrası stres belirtileri eşlik edebilir; bu durumda PCL-5 ya da ITQ ile birlikte değerlendirme yapmak gerekir.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

ICG bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Her madde, ilgili duygu ya da düşüncenin ne sıklıkla yaşandığını gösteren beş seçenekle yanıtlanır; seçenekler hiçbir zamandan her zamana uzanır. Doldurulması yaklaşık altı dakika sürer.

Form kayıpla ilgili yoğun duyguları harekete geçirebilir. Danışana formun amacını önceden kısaca anlatmak ve yanıtları bir sonraki seansta birlikte konuşacağınızı söylemek yararlıdır. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 0 (hiçbir zaman) ile 4 (her zaman) arasında puanlanır ve 19 maddenin puanları toplanır. Toplam puan 0 ile 76 arasında değişir; yüksek puan daha şiddetli komplike yas belirtileri anlamına gelir. Ters puanlanan madde ve alt ölçek yoktur.

psisula'da toplam, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.

ICG puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–4). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan iki gruba ayrılır: 0–25 eşiğin altında, 26 ve üzeri klinik düzey. psisula, Prigerson ve arkadaşlarının özgün çalışmasındaki tanıma uygun olarak 25'in üzerindeki puanları (26 ve üzeri) ileri klinik değerlendirme için işaretler. Eşiğe yakın puanları kesin bir ayrım gibi değil, görüşmede ayrıntılandırılacak bir bilgi olarak okumak gerekir.

ICG tek başına tanı koydurmaz. Puan, kayıptan bu yana geçen süre, belirtilerin işlevsellik üzerindeki etkisi, ölümün koşulları, kültürel ve dinsel yas pratikleri ve eşlik eden depresyon ya da travma sonrası stres belirtileriyle birlikte klinik görüşmede değerlendirilmelidir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• ICG komplike yas eşiğinin üzerinde (>25)

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

ICG yas odaklı tedavi boyunca tekrarlanabilir. İlk görüşmede temel puan alınır ve tedavi süresince genellikle dört haftada bir yeniden uygulanır.

Yas belirtileri yıl dönümleri, bayramlar ve özel günler çevresinde geçici olarak yoğunlaşabilir; bu dönemlerde görülen yükselmeyi tek başına tedavide geriye gidiş olarak okumamak gerekir. Birkaç ölçümdür değişmeyen yüksek puan ise tedavi planının gözden geçirilmesi için bir işarettir.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

PHQ-9, yasla birlikte görülen depresif belirtileri değerlendirir; ancak özlem ve kaybedilenle meşguliyet gibi yasa özgü belirtileri yakalamaz. İki ölçeği birlikte kullanmak, tabloda yasın mı depresyonun mu öne çıktığını ayırmaya yardımcı olur.

Ani, şiddet içeren ya da travmatik kayıplarda PCL-5 ya da ITQ, travma sonrası stres belirtilerini ayrıca gösterir. Kayıp sonrası işlevselliğin genel olarak ne kadar etkilendiğini görmek için WSAS eklenebilir.

Sonucu danışanla konuşmak

Sonucu paylaşırken yasın bir hastalık olmadığını, ancak bazen kişinin yaşamını sürdürmesini zorlaştıracak biçimde takılıp kalabildiğini söylemek, danışanın sonucu bir yargı olarak algılamasını önler: "Yanıtların, kaybından bu yana özlemin ve kabullenmenin hâlâ çok zor olduğunu gösteriyor; bunun üzerinde birlikte çalışabiliriz" gibi.

Bazı danışanlar yasın azalmasını kaybettikleri kişiye ihanet gibi yaşar; puanın düşmesinin kaybedileni unutmak anlamına gelmediğini konuşmak yararlıdır. Komplike yasta umutsuzluk ve kaybedilene kavuşma isteği görülebileceğinden, ölüm düşüncelerini doğrudan sormak ve gerekirse güvenlik değerlendirmesi yapmak gerekir.

psisula'da ICG nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Prigerson HG, Maciejewski PK, Reynolds CF, Bierhals AJ, Newsom JT, Fasiczka A, Frank E, Doman J, Miller M. Inventory of Complicated Grief: a scale to measure maladaptive symptoms of loss. Psychiatry Research. 1995;59(1–2):65–79.
2. Ennis N, Bottomley J, Sawyer J, Moreland AD, Rheingold AA. Measuring grief in the context of traumatic loss: a systematic review of assessment instruments. Trauma, Violence, & Abuse. 24(4):2346–2362. doi:10.1177/15248380221093694

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler