Lie/Bet: Lie/Bet Kumar Tarama Anketi

Ne ölçer?

Lie/Bet, kumar oynama davranışında sorun olup olmadığını iki soruyla tarar. Sorular, kumar bozukluğunun iki temel alanına karşılık gelir: oynanan miktarın zamanla artması (toleransa benzer bir örüntü) ve kumar davranışının danışan için önemli kişilerden gizlenmesi. Ölçeğin adı bu iki alandan gelir.

Ölçek kumarın şiddetini ya da türünü ölçmez. Tek amacı, ayrıntılı değerlendirme gerektiren kişileri hızla ayırmaktır.

Kim geliştirdi?

Lie/Bet, Johnson ve arkadaşları tarafından DSM-IV'teki patolojik kumar oynama için tanımlanan on tanı ölçütünden türetilmiş iki soruluk bir tarama aracıdır. Çalışmaya patolojik kumar oynama tanısı almış ve kumarla ilgili sorunu olmayan erkekler katıldı.

Çalışma 1997 yılında Psychological Reports'ta yayımlandı; aynı ekip bir yıl sonra yine aynı dergide bir izlem çalışması yayımladı.

Kimlere uygulanır?

Lie/Bet yetişkinler için geliştirilmiştir. Birinci basamakta, bağımlılık hizmetlerinde ve psikoterapi pratiğinde, kumar sorunu başvuru nedeni olmasa da hızlı bir tarama olarak kullanılabilir. Borç, ilişki çatışması, depresyon, intihar düşünceleri ya da madde kullanımı ile başvuran danışanlarda kumarı sormak özellikle önemlidir.

Ölçeğin geliştirme örneklemi yalnızca erkeklerden oluştuğu için kadınlarda ve ergenlerde sonucu daha dikkatli yorumlayın. Çevrim içi bahis ve oyun içi satın almalar gibi yeni kumar biçimlerinde de soruların danışan tarafından nasıl anlaşıldığını kontrol etmek yararlı olur.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

Lie/Bet bir öz bildirim ölçeğidir: danışan iki soruyu kendisi yanıtlar. Her soru evet ya da hayır olarak yanıtlanır ve doldurulması bir dakikadan kısa sürer.

Sorular belirli bir zaman dilimiyle sınırlı değildir; danışanın kumarla ilişkisini genel olarak sorar. Bu nedenle olumlu bir yanıttan sonra, davranışın bugün de devam edip etmediğini görüşmede ayrıca sormanız gerekir.

psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her evet yanıtı 1, her hayır yanıtı 0 puan alır. İki sorunun puanları toplanır ve toplam puan 0 ile 2 arasında değişir. Ters puanlanan madde yoktur.

psisula'da sonuç, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve tarama sonucuyla birlikte danışan dosyasına eklenir.

Lie/Bet puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–1). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam 0 ise tarama olumsuz, 1 ya da 2 ise olumlu kabul edilir. Yani iki sorudan herhangi birine evet yanıtı vermek, ileri değerlendirme için yeterlidir; psisula bu sonuçları pozitif tarama olarak işaretler.

Olumlu tarama, kumar bozukluğu olduğu anlamına gelmez. Kumarın sıklığı, kaybedilen para, borçlar, kaybı geri kazanma çabası, iş ve ilişkilerdeki etkiler ve kontrol kaybı ayrıntılı bir klinik görüşmeyle değerlendirilmelidir.

Lie/Bet tek başına tanı koydurmaz. Olumsuz sonuç da sorunun olmadığını kesin olarak göstermez; klinik şüphe sürüyorsa konuyu yeniden açın.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• Lie/Bet pozitif tarama — ileri değerlendirme düşünülebilir

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

Lie/Bet genellikle ilk görüşmede tek seferlik bir tarama olarak uygulanır. Sorular belirli bir zaman dilimiyle sınırlı olmadığı ve yalnızca iki sorudan oluştuğu için tedavi sürecindeki değişimi izlemeye uygun değildir.

Kumar sorunu tedavinin konularından biri haline geldiyse, kumar oynanan günleri, harcanan miktarı ve oynama isteğini izleyen bir kayıt değişimi daha iyi gösterir.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

psisula kütüphanesinde Lie/Bet'in yerini tutacak başka bir kumar ölçeği yoktur. Kumar sorunu çoğu zaman alkol ve madde kullanımıyla birlikte görüldüğü için olumlu taramadan sonra AUDIT ve DAST-10'u da uygulamak yararlıdır.

Kumar borçları ve kayıplar depresyon ve intihar riskiyle ilişkili olabildiğinden PHQ-9 ile birlikte değerlendirme, gerektiğinde C-SSRS ile ayrıntılı risk değerlendirmesi önerilir.

Sonucu danışanla konuşmak

Kumar, danışanların utanç ve suçluluk nedeniyle konuşmakta zorlandığı bir konudur. Sonucu paylaşırken yargılayıcı olmayan, merak eden bir ton kullanın: 'İşaretlediğin yanıtlara göre kumar oynadığın miktarı yakınlarına söylemekte zorlandığın oluyor. Bu konuda biraz konuşabilir miyiz?' gibi.

Motivasyonel görüşme yaklaşımı burada uygundur: kumarın danışanın hayatında ne işlev gördüğünü, neye mal olduğunu ve değişim için kendi gerekçelerini birlikte keşfedin. Ciddi borç, umutsuzluk ya da intihar düşüncesi varsa güvenliği konuşmayı önceliklendirin.

psisula'da Lie/Bet nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Johnson EE, Hamer R, Nora RM, Tan B, Eisenstein N, Engelhart C. The Lie/Bet Questionnaire for screening pathological gamblers. Psychological Reports. 1997;80(1):83–88.
2. Johnson EE, Hamer RM, Nora RM. The Lie/Bet Questionnaire for screening pathological gamblers: a follow-up study. Psychological Reports. 1998;83(3 Pt 2):1219–1224.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler