Ne ölçer?
CORE-10, genel psikolojik sıkıntıyı 10 maddeyle ölçen kısa bir sonuç ölçeğidir. Maddeler üç alanı kapsar: sorunlar (depresyon ve kaygı belirtileri, bedensel yakınmalar ve travmaya bağlı belirtiler), işlevsellik (genel işlevsellik, sosyal ilişkiler ve yakın ilişkiler) ve risk (kendine yönelik risk).
Ölçek belirli bir tanıya değil, psikoterapiye başvuran danışanların büyük bölümünde görülen ortak sıkıntı tablosuna odaklanır. Bu yüzden farklı yaklaşımlarla çalışan klinisyenlerin seans seans değişimi izlemesi ve klinik eşiğin üzerinde kalan danışanları ayırt etmesi için uygundur.
Kim geliştirdi?
CORE-10, Birleşik Krallık'ta psikolojik terapilerde rutin sonuç ölçümü için geliştirilen CORE (Clinical Outcomes in Routine Evaluation) sisteminin bir parçasıdır. Ölçek, 34 maddelik CORE-OM'dan, kullanışlılık, belirti kümelerini kapsama ve istatistiksel ölçütlerin birlikte değerlendirilmesiyle seçilen 10 maddeden oluşur.
Geliştirme ve geçerlik çalışması Michael Barkham ve arkadaşları tarafından birinci basamak ruh sağlığı hizmetlerinde ve genel toplumda yapılmış, 2013'te Counselling and Psychotherapy Research dergisinde yayımlanmıştır. Ölçeğin hakları CORE System Trust'a aittir.
Kimlere uygulanır?
CORE-10, 17 yaş ve üzeri yetişkinler için geliştirilmiştir. Psikoterapi ve psikolojik danışmanlık hizmetleri, birinci basamak ruh sağlığı hizmetleri ve üniversite danışma merkezlerinde, tanıdan bağımsız olarak genel sıkıntıyı izlemek için kullanılır.
11–18 yaş arasındaki gençler için ayrı bir sürüm (YP-CORE) bulunur. Belirli bir tablonun şiddetini ölçmek gerektiğinde PHQ-9, GAD-7 ya da PCL-5 gibi alana özgü ölçekler CORE-10'u tamamlar.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
CORE-10 bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Sorular son bir haftayı kapsar. Danışan her ifadeyi ne sıklıkla yaşadığını beş dereceli bir ölçekle işaretler: hiç, sadece ara sıra, bazen, sık sık ve çoğu zaman ya da her zaman. Doldurulması genellikle 3 dakika kadar sürer.
Form her seansın başında ya da seans öncesinde doldurulur; böylece sonuç seansta konuşulabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her madde 0 ile 4 arasında puanlanır. Maddelerin bir kısmı olumlu ifade edildiği için ters puanlanır; bu yüzden elle puanlarken puanlama anahtarını kullanmak gerekir. Tüm maddeler yanıtlandığında maddelerin toplamı klinik puanı verir ve 0 ile 40 arasında değişir.
Bir madde boş bırakıldığında geliştiriciler, kalan maddelerin ortalamasının 10 ile çarpılmasını önerir; birden fazla madde boşsa puan hesaplanmamalıdır. psisula'da puanlama anahtarı otomatik uygulanır; klinik puan danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.
CORE-10 puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–4). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(0–40)
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
Klinik puan altı düzeye ayrılır: 0–5 sağlıklı aralık, 6–10 düşük düzey sıkıntı, 11–14 hafif, 15–19 orta, 20–24 orta-ağır ve 25–40 ağır. 11 ve üzeri puan klinik açıdan anlamlı sıkıntı için kullanılan eşiktir; psisula bu eşiği aşan sonuçları işaretler.
İzlemde iki ölçüm arasındaki değişimin anlamlı olup olmadığını değerlendirirken tek bir puan farkına değil, eğilime bakmak gerekir. Yaygın kullanılan güvenilir değişim ölçütüne göre yaklaşık 6 puan ve üzeri değişim, ölçüm hatasının ötesinde gerçek bir iyileşme ya da kötüleşmeyi düşündürür.
CORE-10 tanı koydurmaz. Puan, genel sıkıntı düzeyini gösterir; hangi tablonun öne çıktığını anlamak için klinik görüşme ve gerektiğinde alana özgü ölçekler gerekir.
| Toplam puan | Düzey |
|---|---|
| 0–5 | Sağlıklı aralık |
| 6–10 | Düşük |
| 11–14 | Hafif |
| 15–19 | Orta |
| 20–24 | Orta-ağır |
| 25–40 | Ağır |
Dikkat edilmesi gerekenler
Altıncı madde, son bir haftada yaşamına son vermek için plan yapıp yapmadığını sorar. Bu maddede sıfırdan yüksek her yanıt, toplam puan düşük olsa bile aynı seansta doğrudan bir güvenlik değerlendirmesi gerektirir: planın ayrıntısını, hazırlık ve araçlara erişimi, önceki girişimleri ve koruyucu etkenleri sorun. Risk yüksekse acil psikiyatrik değerlendirme ve güvenlik planı için harekete geçin; ayrıntılı değerlendirme için C-SSRS kullanılabilir.
psisula bu maddeye verilen olumlu yanıtı sonuç ekranında ayrıca işaretler; işaret bir risk puanı değil, sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkaran bir uyarıdır.
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- CORE-10 klinik eşiğin üzerinde
- CORE-10 madde 6 (intihar planı) olumlu
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
CORE-10 her seans uygulanmak üzere tasarlanmıştır. Seans seans ölçüm, iyileşmenin yavaşladığı ya da kötüleşmenin başladığı dönemleri erkenden fark etmenizi sağlar; psisula'nın gidişat panosu kötüleşen danışanları öne çıkarır.
CORE sisteminin geliştiricileri, ilk değerlendirmede ve sonlandırmada 34 maddelik CORE-OM'un, aradaki seanslarda CORE-10'un kullanılmasını önerir. Yalnızca CORE-10 kullanıyorsanız ilk ve son seansta mutlaka ölçüm almak, tedavinin genel etkisini görmenizi sağlar.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Kısa: üç dakika kadar sürer ve her seansa kolayca eklenebilir.
- Tanıdan bağımsızdır; farklı yaklaşımlarla çalışan klinisyenler için ortak bir sonuç ölçütü sağlar.
- Belirtilerin yanında işlevselliği ve kendine yönelik riski de kapsar.
- Açık tanımlanmış şiddet düzeyleri ve klinik eşik, sonucu danışana anlatmayı kolaylaştırır.
Sınırlılıkları
- Tanı koydurmaz; hangi tablonun öne çıktığını göstermez.
- Alt ölçek puanı hesaplanmaz; belirti alanları ayrı ayrı izlenemez.
- Risk alanı tek maddeyle temsil edilir; ayrıntılı risk değerlendirmesinin yerini tutmaz.
- Son bir haftayı kapsar; tek bir ölçüm o haftanın koşullarından etkilenebilir, bu yüzden eğilime bakmak gerekir.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
ORS da genel iyilik halini her seans izlemek için kullanılır, ancak dört maddelik görsel bir ölçektir ve belirtileri değil, yaşam alanlarındaki genel durumu sorar. CORE-10 belirtileri ve kendine yönelik riski daha ayrıntılı kapsar.
PHQ-9 ve GAD-7 depresyon ve kaygıya özgü şiddeti ölçer; CORE-10 ise tanıdan bağımsız genel sıkıntıyı gösterir. Kapsamlı bir belirti profili gerektiğinde SCL-90-R ilk değerlendirmede, CORE-10 ise sonraki seanslarda izlem için birlikte kullanılabilir.
Sonucu danışanla konuşmak
CORE-10'u her seansın başında birkaç dakika konuşmak, ölçümü terapinin doğal bir parçası haline getirir. Önceki haftayla karşılaştırarak hangi alanların değiştiğini sormak, danışanın kendi gözlemlerini paylaşmasını kolaylaştırır.
Gelişim eğrisini birlikte incelemek, iyileşmeyi somut olarak gösterir ve ilerlemenin durduğu dönemleri konuşmaya açar. Altıncı maddeye olumlu yanıt verilmişse bunu seansın başında, doğrudan ve sakin bir dille ele alın.
Telif ve kullanım koşulları
CORE-10'un telif hakkı CORE System Trust'a aittir. Ölçekler Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansıyla sunulur: içerik değiştirilmeden ve telif satırı görünür kalacak biçimde kullanılmalıdır. Resmi formlar ve onaylı çeviriler CORE System Trust'ın sitesinden edinilebilir.
psisula'da CORE-10 nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
CORE-10 ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
CORE-10 kaç dakika sürer?
10 madde içerir ve genellikle 3 dakika kadar sürer.
CORE-10'da kaç puan klinik kabul edilir?
11 ve üzeri puan klinik açıdan anlamlı sıkıntı için kullanılan eşiktir. 0–5 sağlıklı aralık, 6–10 düşük düzey sıkıntı olarak değerlendirilir.
CORE-10 tanı koyar mı?
Hayır. CORE-10 genel psikolojik sıkıntıyı ölçen bir sonuç ölçeğidir; hangi tablonun öne çıktığını göstermez.
CORE-10'da altıncı madde olumlu işaretlendiyse ne yapmalı?
Toplam puandan bağımsız olarak aynı seansta intihar planını doğrudan konuşan bir güvenlik değerlendirmesi yapılmalıdır. psisula bu durumu sonuç ekranında ayrıca işaretler.
CORE-10 ne sıklıkla uygulanmalı?
Her seans uygulanmak üzere tasarlanmıştır. En azından ilk ve son seansta ölçüm almak tedavinin genel etkisini görmeyi sağlar.
Kaynakça
- Barkham M, Bewick B, Mullin T, Gilbody S, Connell J, Cahill J, Mellor-Clark J, Richards D, Unsworth G, Evans C. The CORE-10: a short measure of psychological distress for routine use in the psychological therapies. Counselling and Psychotherapy Research. 2013;13(1):3–13.
- CORE System Trust. CORE-10 information.
- CORE System Trust. Copyright and licensing.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.