ORS: Sonuç Değerlendirme Ölçeği

Ne ölçer?

ORS, danışanın son bir haftadaki genel iyilik halini dört alanda değerlendiren çok kısa bir sonuç ölçeğidir: bireysel iyilik hali (kişisel sıkıntı ya da belirtiler), kişilerarası iyilik hali (aile ve yakın ilişkiler), sosyal iyilik hali (iş, okul ve arkadaşlıklar) ve genel iyilik hali.

Ölçek belirli belirtileri değil, danışanın hayatının bu alanlarda ne kadar iyi gittiğine dair kendi öznel değerlendirmesini sorar. Bu yüzden tanıdan ve terapi yaklaşımından bağımsız olarak her seans değişimi izlemek ve terapinin işe yarayıp yaramadığını danışanla birlikte konuşmak için kullanılır.

Kim geliştirdi?

ORS, Scott D. Miller ve Barry L. Duncan tarafından, rutin kullanımda uzun ve zaman alıcı bulunan 45 maddelik Outcome Questionnaire (OQ-45.2) gibi ölçeklere kısa bir alternatif olarak geliştirildi. Dört alan, OQ-45.2'nin bireysel, ilişkisel ve sosyal işlevsellik boyutlarından esinlenmiştir.

Ölçeğin ilk güvenirlik, geçerlik ve uygulanabilirlik çalışması Miller, Duncan, Brown, Sparks ve Claud tarafından 2003'te Journal of Brief Therapy'de yayımlandı. ORS, seans sonunda uygulanan SRS ile birlikte geri bildirimle yönlendirilen terapi (Feedback-Informed Treatment) yaklaşımının temel araçlarından biridir.

Kimlere uygulanır?

ORS yetişkinler ve 13 yaş üzeri ergenler için kullanılır. Bireysel, çift, aile ve grup terapisinde, tanıdan bağımsız olarak her seans değişimi izlemek için uygundur. Okuma düzeyi düşük tutulduğu için geniş bir danışan kitlesinde kolayca uygulanabilir.

6–12 yaş arası çocuklar için çocuk sürümü (CORS) bulunur. Belirli bir tablonun şiddetini ölçmek gerektiğinde PHQ-9, GAD-7 ya da PCL-5 gibi alana özgü ölçekler ORS'yi tamamlar.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

ORS bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Her seansın başında, danışandan son bir haftayı düşünerek dört alanda kendini nasıl hissettiğini işaretlemesi istenir. Özgün kâğıt formda her alan 10 santimetrelik bir çizgi üzerinde işaretlenir; sol uç kötüyü, sağ uç iyiyi gösterir. psisula'da her alan 0 ile 10 arasında puanlanır. Doldurulması genellikle bir dakikadan kısa sürer.

Form seans başında, terapist ile danışan konuşmaya başlamadan önce doldurulur ve sonuç hemen seansta konuşulur. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla seans öncesinde telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans başında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Dört alanın her biri 0 ile 10 arasında puanlanır ve puanlar toplanır. Toplam puan 0 ile 40 arasında değişir; yüksek puan daha iyi iyilik halini gösterir. Ters puanlanan madde yoktur.

Kâğıt formda puan, işaretin çizginin sol ucundan uzaklığı santimetre cinsinden ölçülerek bulunur. psisula'da toplam puan danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve gelişim eğrisine eklenir.

ORS puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–10). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan iki aralığa ayrılır: 0–24 klinik düzey ve 25–40 klinik dışı. Yetişkinlerde 25'in altındaki puan, danışanın genellikle terapiye başvuran kişilere benzer düzeyde sıkıntı yaşadığını gösterir; psisula bu aralıktaki sonuçları işaretler. Bazı kaynaklarda 13–17 yaş arası ergenler için daha yüksek bir eşik (28) önerilmektedir.

ORS'de asıl bilgi tek bir puandan değil, seanslar arasındaki değişimden gelir. İlk seanslarda puanın yükselmemesi ya da düşmesi, terapinin gidişatını danışanla konuşmak ve gerekirse yaklaşımı değiştirmek için bir işarettir; psisula'nın gidişat panosu kötüleşen danışanları öne çıkarır.

Başlangıçta klinik dışı aralıkta olan bir danışanda yüksek puan, sorunların olmadığını değil, danışanın başvuru nedenini farklı yaşadığını ya da yanıtlarını iyimser verdiğini gösterebilir. ORS tanı koydurmaz.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• ORS klinik sıkıntı aralığında (<25)

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

ORS her seansın başında uygulanır. Seans seans ölçüm, iyileşmenin yavaşladığı ya da kötüleşmenin başladığı dönemleri erkenden görmenizi sağlar.

Geri bildirimle yönlendirilen terapi yaklaşımında, ilk birkaç seansta değişim görülmemesi tedavinin gözden geçirilmesi için önemli bir işaret olarak kabul edilir. ORS'yi seans sonunda uygulanan SRS ile birlikte kullanmak, hem sonucu hem ittifakı aynı anda izlemenizi sağlar.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

CORE-10 da genel sıkıntıyı her seans izlemek için kullanılır, ancak belirtileri, işlevselliği ve kendine yönelik riski maddelerle ayrı ayrı sorar. ORS ise daha kısadır ve yaşam alanlarındaki genel durumu sorar. Risk değerlendirmesinin rutin bir parçası olmasını istiyorsanız CORE-10 daha uygundur.

WHO-5 de iyilik halini ölçer, ancak iki haftalık süreyi kapsar ve terapi izlemi için değil, genel iyilik hali taraması için geliştirilmiştir. SRS ise ORS'nin tamamlayıcısıdır: ORS sonucu, SRS ittifakı ölçer.

• CORE-10 Clinical Outcomes in Routine Evaluation-10

Sonucu danışanla konuşmak

ORS'nin değeri, sonucun seansın hemen başında danışanla konuşulmasından gelir. Puanı danışanın kendi işaretlediği bir resim olarak sunun ve en düşük işaretlediği alandan başlayarak geçen haftayı sorun.

Gelişim eğrisini birlikte incelemek, değişimi görünür kılar. Puan birkaç seanstır değişmiyorsa bunu açıkça konuşmak, danışanın neyin işe yaramadığını söylemesine alan açar; bu konuşma çoğu zaman terapinin yönünü düzeltmek için en iyi fırsattır.

Telif ve kullanım koşulları

ORS'nin hakları geliştiricilerine aittir; kullanım lisansları Scott D. Miller ve International Center for Clinical Excellence (ICCE) aracılığıyla verilir. Bireysel uygulayıcılar kâğıt-kalem sürümü için ücretsiz bireysel lisans alabilir.

psisula'da ORS nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Miller SD, Duncan BL, Brown J, Sparks JA, Claud DA. The Outcome Rating Scale: a preliminary study of the reliability, validity, and feasibility of a brief visual analog measure. Journal of Brief Therapy. 2003;2(2):91–100.
2. Child Outcomes Research Consortium (CORC). Outcome Rating Scale (ORS) & Child Outcome Rating Scale (CORS).

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler