EAT-26: Yeme Tutum Testi

Ne ölçer?

EAT-26, yeme bozukluklarıyla ilişkili tutum ve davranışları 26 maddede tarar. Maddeler üç alt ölçekte toplanır: diyet yapma ve zayıflık uğraşı, yiyecekle meşgul olma ve tıkınırcasına yeme ya da çıkarma davranışları, yeme üzerindeki öz denetim ve başkalarının yeme konusunda yaptığı baskının algılanması.

Ölçek bir tanı aracı değil, yeme bozukluğu riski taşıyan kişileri ayrıntılı değerlendirmeye yönlendirmek için kullanılan bir taramadır. Toplam puan, sağlıksız yeme tutumlarının yoğunluğu hakkında genel bir fikir verir; alt ölçekler ise hangi örüntünün öne çıktığını gösterir.

Kim geliştirdi?

Yeme Tutum Testi'nin (EAT) ilk biçimi 40 maddeliktir. Garner, Olmsted, Bohr ve Garfinkel, anoreksiya nervoza tanılı 160 kadın ve 140 karşılaştırma katılımcısından elde edilen verilerle özgün ölçeğin faktör analizini yaptılar ve bu analize dayanarak 26 maddelik kısa biçimi önerdiler.

Çalışma 1982 yılında Psychological Medicine'de yayımlandı. Kısa biçimin uzun biçimle çok yakından ilişkili olduğu ve üç faktörünün bulimi, kilo, beden algısı ve psikolojik belirtilerle anlamlı ilişkiler gösterdiği bildirildi. EAT-26 bugün yeme bozukluğu riski taramasında dünyada en yaygın kullanılan ölçeklerden biridir.

Türkçe uyarlaması

EAT-26'nın Türkçe uyarlaması F. Elif Ergüney-Okumuş ve H. Özlem Sertel-Berk tarafından yapılmış ve 2020 yılında Psikoloji Çalışmaları dergisinde yayımlanmıştır. Çeviri iki psikolog tarafından bağımsız olarak yapılmış, iki dilbilimci tarafından geri çevrilmiş ve ölçeğin geliştiricisinin incelemesinden geçmiştir. Çalışmaya altı farklı bölgedeki üniversitelerden 1500 öğrenci katılmıştır.

Türkçe örneklemde özgün üç faktörden farklı bir üç faktörlü yapı (yeme ile meşguliyet, kısıtlama ve sosyal baskı) elde edilmiştir. Kesme puanının Türkçe örneklemde de yeme bozukluğu belirtileri açısından grupları ayırt ettiği bildirilmiştir.

Kimlere uygulanır?

EAT-26 ergenler ve yetişkinler için kullanılır. Psikoterapi pratiğinde, üniversite danışmanlık merkezlerinde ve beslenme ya da spor hekimliği gibi yeme bozukluğu riskinin yüksek olduğu ortamlarda tarama amacıyla uygulanabilir.

Çok kısa bir ilk tarama gerekiyorsa beş soruluk SCOFF kullanılabilir; SCOFF olumlu çıktığında EAT-26 risk düzeyini ve öne çıkan örüntüyü daha ayrıntılı gösterir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu ve kaçıngan-kısıtlayıcı yeme bozukluğu gibi tabloları EAT-26 sınırlı yakalayabilir; bu durumlarda klinik görüşme belirleyicidir.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

EAT-26 bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Maddeler belirli bir zaman dilimiyle sınırlı değildir ve danışanın genel yeme tutumunu sorar. Her madde her zaman, çoğunlukla, sık sık, bazen, nadiren ve hiçbir zaman seçeneklerinden biriyle yanıtlanır. Doldurulması yaklaşık sekiz dakika sürer.

Özgün formda bu 26 maddeye ek olarak yeme belirtileri ve kilo kaybına ilişkin davranış soruları ile boy ve kilo bilgisi de yer alır. psisula'daki puan 26 maddeye dayanır; bu davranışları ve beden kitle indeksini görüşmede ayrıca sormanız önerilir.

psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

İlk 25 maddede her zaman 3, çoğunlukla 2, sık sık 1 puan alır; bazen, nadiren ve hiçbir zaman yanıtları 0 puandır. Son madde ters puanlanır: hiçbir zaman 3, nadiren 2, bazen 1 puan alır, diğer yanıtlar 0 puandır. 26 maddenin puanları toplanır ve toplam puan 0 ile 78 arasında değişir.

Alt ölçek puanları, ilgili maddelerin toplamıdır: Diyet 13, Bulimi ve yiyecek meşguliyeti 6, Oral kontrol 7 madde içerir. psisula'da ters madde otomatik olarak çevrilir; toplam ve alt ölçek puanları danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına eklenir.

EAT-26 puanlama anahtarı

Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.

EAT-26 puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–3). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan iki düzeye ayrılır: 0–19 yok, 20 ve üzeri klinik düzey. 20 ve üzeri puan olumlu tarama sayılır ve danışanın yeme bozukluğu açısından ayrıntılı bir klinik görüşmeyle değerlendirilmesi gerektiğini gösterir; psisula bu sonuçları işaretler.

Toplam puan 20'nin altında olsa bile tıkınırcasına yeme, kusma, müshil ya da idrar söktürücü kullanımı, aşırı egzersiz ya da belirgin kilo kaybı varsa ayrıntılı değerlendirme gerekir. Özgün yönerge de yönlendirme kararını toplam puan, davranış soruları ve beden kitle indeksinin birlikte değerlendirilmesine dayandırır.

EAT-26 tek başına tanı koydurmaz. Düşük kilo, sık kusma ya da müshil kullanımı, baş dönmesi, bayılma veya adet düzensizliği gibi belirtiler tıbbi risk taşır; bu durumlarda danışanı gecikmeden bir hekime yönlendirin.

Alt ölçekler

Diyet · 13 madde

Kısıtlayıcı yeme tutumlarını, kilo ve beden şekliyle meşguliyeti ve zayıflık isteğini ölçer. En fazla maddeyi içeren alt ölçektir ve toplam puana en büyük katkıyı yapar.

Bulimi ve yiyecek meşguliyeti · 6 madde

Yiyecekle ilgili düşüncelerle meşgul olma, kontrolü kaybederek yeme ve çıkarma davranışlarına eğilimi ölçer. Yüksek puan, tıkınırcasına yeme ve telafi edici davranışların ayrıntılı olarak sorulmasını gerektirir.

Oral kontrol · 7 madde

Yeme üzerindeki öz denetimi ve çevreden algılanan sosyal baskıyı ölçer. Yüksek puan, kısıtlayıcı yeme örüntüsünün çevre tarafından fark edildiğine ve aile içinde çatışma konusu olabileceğine işaret edebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• EAT-26 yeme tutumu eşiğinin üzerinde

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

EAT-26 genellikle ilk değerlendirmede tarama amacıyla uygulanır. Yeme bozukluğu tedavisi sürecinde birkaç ayda bir tekrarlanarak tutumlardaki değişim izlenebilir.

Maddeler belirli bir zaman dilimiyle sınırlı olmadığı için kısa aralıklı ölçümlerde değişim yavaş görünür. Haftalık izlem için yeme ve telafi edici davranışların sıklığını kaydeden bir günlük daha duyarlıdır.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

SCOFF beş evet-hayır sorusuyla çok kısa bir ilk taramadır; EAT-26 ise daha uzundur ama alt ölçekleriyle yeme tutumlarının profilini ve yoğunluğunu gösterir. İlk taramada SCOFF, olumlu sonuç sonrasında ya da izlemde EAT-26 kullanmak mantıklı bir sıralamadır.

Yeme bozukluklarına sıklıkla depresyon, kaygı ve obsesif-kompulsif belirtiler eşlik eder; PHQ-9, GAD-7 ve OCI-R tabloyu tamamlar. Müshil ya da reçetesiz ürün kullanımı varsa psisula'nın reçetesiz ürün kullanımı kontrol listesi ek bilgi verebilir.

• SCOFF SCOFF Yeme Bozukluğu Tarama Ölçeği

Sonucu danışanla konuşmak

Yeme bozukluğu belirtileri çoğu zaman utanç ve gizlilikle birlikte yaşanır; danışan değişim konusunda kararsız olabilir. Sonucu paylaşırken suçlayıcı olmayan, merak eden bir dil kullanın: 'Yanıtlarına göre yemekle ve kilonla ilgili düşünceler günlük hayatında epey yer kaplıyor. Bu seni nasıl etkiliyor?' gibi.

Puanı bir etiket olarak değil, birlikte bakılacak bir harita olarak sunun ve alt ölçeklerde öne çıkan örüntüyü danışanın deneyimiyle ilişkilendirin. Tıbbi risk işaretleri varsa hekim değerlendirmesinin neden gerekli olduğunu sakin ve açık bir dille anlatın.

Telif ve kullanım koşulları

EAT-26 telif hakkıyla korunmaktadır. Ölçeğin geliştiricileri bireysel kullanıcıların teste ücretsiz erişebilmesini istediği için ücret ve telif bedellerinden feragat etmiştir. Resmi form, puanlama yönergesi ve kullanım koşulları eat-26.com sitesinde yayımlanır.

psisula'da EAT-26 nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Garner DM, Olmsted MP, Bohr Y, Garfinkel PE. The Eating Attitudes Test: psychometric features and clinical correlates. Psychological Medicine. 1982;12(4):871–878.
2. Ergüney-Okumuş FE, Sertel-Berk HÖ. Yeme Tutum Testi Kısa Formunun (YTT-26) üniversite örnekleminde Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. Psikoloji Çalışmaları. 2020;40(1):57–78.
3. EAT-26: Eating Attitudes Test. Permission.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler