Ne ölçer?
MGH-HPS, trikotillomanide (saç koparma bozukluğu) belirtilerin şiddetini ölçer. Yedi madde, son bir haftadaki saç koparma dürtüsünün sıklığını ve yoğunluğunu, bu dürtüyü kontrol edebilme derecesini, saç koparma davranışının sıklığını, davranışa direnme ve onu kontrol edebilme derecesini ve saç koparmanın yarattığı sıkıntıyı kapsar.
Ölçek tanı koymak için değil, trikotillomani tanısı konmuş ya da bu yönde güçlü şüphe olan danışanlarda şiddeti belirlemek ve tedavi boyunca değişimi izlemek için tasarlanmıştır.
Kim geliştirdi?
MGH-HPS, Keuthen ve Massachusetts General Hospital'daki çalışma arkadaşları tarafından geliştirildi. Yazarlar, obsesif-kompulsif bozukluk için kullanılan Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği'nin (Y-BOCS) maddelerini temel aldı; kompulsiyonları soran maddeleri saç koparma davranışına, obsesyonları soran maddeleri saç koparma dürtüsüne uyarladılar.
Ölçeğin geliştirilmesi ve faktör analizi 1995'te Keuthen ve arkadaşları tarafından, güvenirlik ve geçerlik çalışması aynı yıl O'Sullivan ve arkadaşları tarafından Psychotherapy and Psychosomatics dergisinde yayımlandı. Daha sonra 2007'de Keuthen ve arkadaşları geniş bir internet örnekleminde ölçeğin faktör yapısını yeniden inceledi.
Türkçe uyarlaması
MGH-HPS'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Pirdoğan Aydın, Güler Kenar, Kıvanç Altunay, Deniz, Özer ve Karamustafalıoğlu tarafından yapılmış ve 2023'te Türk Psikiyatri Dergisi'nde yayımlanmıştır. Çalışmaya DSM-5 ölçütlerine göre trikotillomani tanısı almış 50 kişi ve 50 sağlıklı kontrol katılmıştır.
psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir; geçerlik çalışması yapılmış bir uyarlama değildir ve kesme puanları orijinal çalışmalardan alınmıştır.
Kimlere uygulanır?
MGH-HPS yetişkinler için geliştirilmiştir. Psikoterapi pratiğinde, psikiyatri ve dermatoloji polikliniklerinde, saç koparma davranışı olan danışanlarda şiddeti belirlemek ve habit reversal gibi davranışçı müdahalelerin etkisini izlemek için kullanılır.
Çocuklar için ayrı geliştirilmiş ölçekler daha uygundur. Saç koparmanın yanında belirgin obsesyon ve kompulsiyonlar varsa OCI-R, deri yolma gibi başka bedene yönelik tekrarlayıcı davranışlar öne çıkıyorsa o davranışa özgü ölçekler ayrıca değerlendirilmelidir.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
MGH-HPS bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Sorular son bir haftayı kapsar ve her biri, hiç ya da en az düzeyden en yüksek düzeye uzanan beş basamaklı bir seçenek listesiyle yanıtlanır. Doldurulması yaklaşık 3 dakika sürer.
Form seans öncesinde ya da evde doldurulabilir. Saç koparma çoğu zaman utançla birlikte yaşandığı için formu yüz yüze sormak yerine danışanın kendi başına doldurması daha dürüst yanıtları kolaylaştırabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her madde 0 ile 4 arasında puanlanır ve yedi maddenin puanları toplanır. Toplam puan 0 ile 28 arasında değişir; yüksek puan daha şiddetli saç koparma belirtilerini gösterir.
Özgün çalışmalarda ölçek tek bir toplam puanla kullanılır; 2007'deki faktör analizi şiddet ile direnç ve kontrol olmak üzere iki boyut önermiş olsa da klinik izlemde toplam puan esas alınır. psisula'da toplam, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve şiddet düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.
MGH-HPS puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–4). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(0–28)
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
psisula'da toplam puan dört şiddet düzeyine ayrılır: 0–7 minimal, 8–13 hafif, 14–20 orta ve 21–28 ağır. 14 ve üzeri puan en az orta düzeyde saç koparma şiddeti olarak işaretlenir. Bu aralıkları kesin sınırlar değil, yönlendirici gruplar olarak okumak gerekir.
Bazı çalışmalarda farklı eşikler kullanılmıştır; örneğin Türkçe geçerlik çalışmasında trikotillomani tanılı grubu kontrollerden ayırmak için 9 ve üzeri puan önerilmiştir. MGH-HPS tek başına tanı koymaz. Puan, saç kaybının görünürlüğü, davranışın işlevi, tetikleyiciler ve eşlik eden depresyon ya da kaygıyla birlikte klinik görüşmede değerlendirilmelidir.
| Toplam puan | Düzey |
|---|---|
| 0–7 | Minimal |
| 8–13 | Hafif |
| 14–20 | Orta |
| 21–28 | Ağır |
Dikkat edilmesi gerekenler
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- MGH-HPS en az orta düzeyde saç koparma şiddeti (≥14)
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
MGH-HPS son bir haftayı sorduğu ve kısa olduğu için tedavi boyunca sık tekrarlanmaya uygundur. İlk görüşmede temel puan alınır; davranışçı tedavinin yoğun döneminde haftalık ya da iki haftada bir, sonrasında aylık olarak tekrarlanabilir.
Saç koparma dönemsel dalgalanmalar gösterebildiği için tek bir ölçüm yerine birkaç ölçümün eğilimine bakmak daha güvenilirdir. psisula'daki gelişim eğrisi bu seyri görmenizi, gidişat panosu ise kötüleşen danışanları fark etmenizi kolaylaştırır.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Kısa: yedi madde, yaklaşık 3 dakikada doldurulur.
- Dürtüyü, davranışı, kontrolü ve sıkıntıyı birlikte kapsar; yalnızca davranış sıklığını değil, danışanın yaşadığı mücadeleyi de gösterir.
- Son bir haftayı sorduğu için tedavi sırasındaki değişime duyarlıdır ve sık tekrarlanabilir.
- Türkçe geçerlik çalışması yapılmıştır.
Sınırlılıkları
- Tanı koydurmaz; trikotillomani tanısı klinik görüşmeyle konur.
- Öz bildirime dayanır; utanç nedeniyle davranış az bildirilebilir.
- Saç kaybının görünür boyutunu ya da hangi bölgelerden koparıldığını ölçmez.
- Kesme puanları Türk örnekleminde psisula'nın kullandığı metinle doğrulanmamıştır; sınıra yakın puanlar dikkatle yorumlanmalıdır.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
OCI-R obsesif-kompulsif belirtileri genel olarak tarar, ancak saç koparmayı ayrıca sormaz; trikotillomaniye eşlik eden obsesif-kompulsif belirtileri değerlendirmek için MGH-HPS'yi tamamlar. BIS-11 dürtüselliği kişilik özelliği düzeyinde ölçer ve saç koparmanın daha dürtüsel mi yoksa gerginlik azaltıcı bir işlevle mi sürdüğünü düşünmeye yardım eder.
Eşlik eden depresif belirtiler için PHQ-9, kaygı için GAD-7 kullanılabilir. MGH-HPS bu ölçeklerden farklı olarak doğrudan saç koparma şiddetine odaklanır.
Sonucu danışanla konuşmak
Saç koparma çoğu danışan için utanç verici bir konudur; sonucu paylaşırken yargısız ve olağanlaştırıcı bir dil kullanmak işe yarar. Puanı, danışanın kendi yanıtlarının özeti olarak sunmak ve hangi alanın en zor olduğunu birlikte konuşmak, örneğin dürtünün mü yoksa davranışı durdurmanın mı daha çok zorladığını, tedavi hedeflerini netleştirir.
Tekrarlanan ölçümlerde küçük düşüşleri bile görünür kılmak motivasyonu destekler. Kötü geçen bir hafta, gelişim eğrisinin genel seyri içinde değerlendirildiğinde bir başarısızlık gibi algılanmaz.
psisula'da MGH-HPS nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
MGH-HPS ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
MGH Saç Koparma Ölçeği nasıl puanlanır?
Yedi maddenin her biri 0–4 arasında puanlanır ve toplanır. Toplam puan 0 ile 28 arasındadır; yüksek puan daha şiddetli belirtileri gösterir.
MGH-HPS'de kaç puan orta şiddet sayılır?
psisula'da 14–20 arası orta, 21 ve üzeri ağır olarak gösterilir; 14 ve üzeri puanlar işaretlenir. Bu aralıklar yönlendirme amaçlıdır.
MGH-HPS trikotillomani tanısı koyar mı?
Hayır. Ölçek belirti şiddetini ölçer ve tedavideki değişimi izlemek için kullanılır. Tanı klinik görüşmeyle konur.
MGH-HPS'nin Türkçe geçerlik çalışması var mı?
Evet. Pirdoğan Aydın ve arkadaşlarının çalışması 2023'te Türk Psikiyatri Dergisi'nde yayımlanmıştır. psisula'daki Türkçe metin ise kurum içi bir çeviridir.
MGH-HPS ne sıklıkla tekrarlanmalı?
Son bir haftayı sorduğu için tedavinin yoğun döneminde haftalık ya da iki haftada bir, sonrasında aylık tekrarlanabilir.
Kaynakça
- Keuthen NJ, O'Sullivan RL, Ricciardi JN ve ark. The Massachusetts General Hospital (MGH) Hairpulling Scale: 1. development and factor analyses. Psychotherapy and Psychosomatics. 1995;64(3–4):141–145.
- O'Sullivan RL, Keuthen NJ, Hayday CF ve ark. The Massachusetts General Hospital (MGH) Hairpulling Scale: 2. reliability and validity. Psychotherapy and Psychosomatics. 1995;64:146–148.
- Keuthen NJ, Flessner CA, Woods DW ve ark. Factor analysis of the Massachusetts General Hospital Hairpulling Scale. Journal of Psychosomatic Research. 2007;62:707–709.
- Pirdoğan Aydın E, Güler Kenar J, Kıvanç Altunay İ, Deniz F, Özer ÖA, Karamustafalıoğlu KO. Massachusetts General Hospital Hairpulling Scale: validity and reliability study of the Turkish form. Türk Psikiyatri Dergisi. 2023;34(1):2–10.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.