Ne ölçer?
PQ-16, psikoz riski açısından ileri değerlendirme gerektirebilecek kişileri belirlemek için geliştirilmiş kısa bir tarama ölçeğidir. Maddelerin çoğu hafif ve geçici psikotik benzeri yaşantıları kapsar: algı değişiklikleri ve olağandışı algısal deneyimler, alışılmadık düşünce içerikleri, şüphecilik ve başkalarının niyetine dair kaygılar. Birkaç madde de daha genel yakınmaları sorar.
Her yaşantı için iki bilgi alınır: yaşantının olup olmadığı ve olduysa danışanı ne kadar rahatsız ettiği. Böylece ölçek hem kaç farklı yaşantı bildirildiğini hem de bu yaşantıların yarattığı sıkıntıyı gösterir.
Kim geliştirdi?
PQ-16, Rachel Loewy ve arkadaşlarının 2005'te yayımladığı 92 maddelik Prodromal Questionnaire'den (PQ) türetilmiş kısa formdur. Kısa form, Helga Ising, Mark van der Gaag ve arkadaşlarının genel ruh sağlığı hizmetlerine başvuran kişilerle yürüttüğü çalışmada geliştirilmiş ve 2012'de Schizophrenia Bulletin'de yayımlanmıştır.
Amaç, genel ruh sağlığı başvurularında psikoz için ultra yüksek risk taşıyan kişileri, CAARMS ya da SIPS gibi yapılandırılmış görüşmelerle ayrıntılı değerlendirmeye yönlendirmek üzere hızla belirlemekti.
Türkçe uyarlaması
PQ-16'nın Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Özer, Ata ve Sarıtaş Arslan tarafından 18–65 yaş arası katılımcılarla yapılmış ve 2026'da Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi'nde yayımlanmıştır.
psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir; geçerlik çalışması yapılmış bir uyarlama değildir ve kesme puanları orijinal çalışmalardan alınmıştır.
Kimlere uygulanır?
PQ-16 ergen ve genç yetişkinlerde, özellikle depresyon, kaygı ya da başka yakınmalarla ruh sağlığı hizmetine başvuran kişilerde psikoz riskini taramak için geliştirilmiştir. Psikozun en sık başladığı yaş aralığındaki danışanlarda, ilk görüşme değerlendirmesinin bir parçası olarak kullanılabilir.
Tanı almış ve tedavi gören bir psikotik bozuklukta belirti şiddetini izlemek için uygun değildir; bu durumda BPRS-18 gibi klinisyen tarafından puanlanan bir ölçek daha uygundur. Travma ve dissosiyasyon da psikotik benzeri yaşantıları artırabileceği için, bu öykü varsa PCL-5 ya da DES-II ile birlikte değerlendirmek yararlı olur.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
PQ-16 bir öz bildirim ölçeğidir. psisula'daki form son üç ayı sorar. Danışan her madde için önce yaşantının doğru olup olmadığını işaretler; doğruysa bu yaşantının onu ne kadar rahatsız ettiğini hiç, hafif, orta ve şiddetli seçeneklerinden biriyle belirtir. Doldurulması yaklaşık altı dakika sürer.
Form seans öncesinde ya da evde doldurulabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
İki ayrı puan hesaplanır. Bildirilen yaşantı sayısı, doğru olarak işaretlenen madde sayısıdır ve 0 ile 16 arasında değişir. Toplam sıkıntı puanı, doğru işaretlenen her yaşantı için verilen 0 (hiç) ile 3 (şiddetli) arasındaki rahatsızlık puanlarının toplamıdır ve 0 ile 48 arasında değişir. Ters puanlanan madde yoktur.
psisula her iki puanı da danışan formu gönderdiği anda hesaplar ve sonuç ekranında ayrı ayrı gösterir.
PQ-16 puanlama anahtarı
Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.
| Alt ölçek | Maddeler | Hesaplama |
|---|---|---|
| Bildirilen yaşantı sayısı | Tüm maddeler (1–16) | Eşiği geçen madde sayısı |
| Toplam sıkıntı | Tüm maddeler (1–16) | Toplam |
PQ-16 puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–3). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(0–48)
| Alt ölçek | Puan | Düzey |
|---|
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
psisula, bildirilen yaşantı sayısı 6 ve üzerinde olduğunda sonucu işaretler; bu eşik, ölçeğin geliştirme çalışmasında kullanılan yaşantı sayısı eşiğidir ve ileri değerlendirmenin düşünülmesi gerektiğini gösterir. Bazı çalışmalarda toplam sıkıntı puanı için ayrı bir eşik de kullanılır; psisula bu puanı gösterir ama ona göre işaret üretmez.
PQ-16 tanı koymaz. Psikotik benzeri yaşantılar genel nüfusta ve kaygı, depresyon, travma ya da madde kullanımı bağlamında da görülebilir; eşiğin üzerindeki bir sonuç psikoz olduğu ya da gelişeceği anlamına gelmez. Sonuç, yaşantıların ne zaman başladığı, ne sıklıkla olduğu, ne kadar inanıldığı ve işlevselliği nasıl etkilediği sorularak klinik görüşmede değerlendirilmelidir.
Alt ölçekler
- Bildirilen yaşantı sayısı (16 madde)
- Toplam sıkıntı (16 madde)
Dikkat edilmesi gerekenler
Algı değişiklikleri, şüphecilik ve olağandışı düşünce içeriğiyle ilgili maddelere yüksek sıkıntıyla verilen olumlu yanıtlar, toplam eşik aşılmasa bile ayrıca ele alınmalıdır.
Görüşmede yaşantıların danışan için gerçeklik kesinliği kazandığı, davranışını yönlendirdiği ya da kendine veya başkalarına zarar riski taşıdığı ortaya çıkarsa, bu artık bir risk taraması değil olası bir psikotik tablodur: danışanı gecikmeden psikiyatri değerlendirmesine yönlendirin, güvenlik riski varsa acil servise başvurusunu sağlayın. Tarama eşiği aşılmış ama tablo daha hafifse, erken psikoz değerlendirmesi yapabilen bir psikiyatri birimine planlı yönlendirme uygundur.
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- PQ-16 eşiğin üzerinde (≥6 yaşantı) — ileri değerlendirme düşünülebilir
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
PQ-16 öncelikle tek seferlik bir tarama aracıdır ve genellikle ilk görüşme değerlendirmesinde uygulanır. Eşiğin üzerinde sonuç alan ve yönlendirilen danışanlarda izlem, yapılandırılmış klinik görüşmelerle ve klinisyen tarafından puanlanan ölçeklerle sürdürülür.
Risk altında görülen ama yönlendirme ölçütlerini karşılamayan danışanlarda birkaç ay sonra yeniden uygulamak, yaşantıların sıklığındaki ya da yarattığı sıkıntıdaki değişimi görmenize yardımcı olabilir.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Kısadır ve danışan tarafından birkaç dakikada doldurulur.
- Yaşantı sayısının yanında sıkıntı düzeyini de ayrı olarak gösterir.
- Genel ruh sağlığı başvurularında psikoz riskini sistematik olarak sormayı kolaylaştırır.
- Yapılandırılmış risk görüşmelerine kimin yönlendirileceğini belirlemek için tasarlanmıştır.
Sınırlılıkları
- Tanı koymaz; eşiğin üzerindeki sonuçların bir kısmı ileri değerlendirmede psikoz riski taşımaz.
- Psikotik benzeri yaşantılar travma, dissosiyasyon, kaygı ve madde kullanımında da artabilir.
- Kültürel ve dini inançlarla ilgili yaşantılar, bağlamı sorulmadan yanlış yorumlanabilir.
- psisula'daki Türkçe metin kurum içi çeviridir; eşik orijinal çalışmadan alınmıştır.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
BPRS-18, klinisyenin görüşmeyle puanladığı ve tanı almış psikotik bozukluklarda belirti şiddetini izlemek için kullanılan bir ölçektir; PQ-16 ise henüz tanı almamış danışanlarda risk taraması içindir. PQ-16 eşiği aşan ve yönlendirilen danışanlarda izlem için BPRS-18 daha uygundur.
SCL-90-R'nin psikotisizm ve paranoid düşünce alt ölçekleri daha geniş bir belirti profilinin parçası olarak benzer alanlara dokunur, ama psikoz riski taraması için geliştirilmemiştir. Psikotik benzeri yaşantılar travmayla ilişkili olabileceğinden PCL-5 ve DES-II, sonucu bağlamına oturtmak için yararlı tamamlayıcılardır.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu paylaşırken korkutucu bir dilden kaçının. Bu tür yaşantıların pek çok insanda ve özellikle stresli dönemlerde görülebileceğini, formun amacının bunları daha iyi anlamak olduğunu anlatmak danışanın açılmasını kolaylaştırır.
İşaretlenen yaşantıları tek tek, merakla sorun: ne zaman başladı, ne sıklıkla oluyor, o an ne düşünüyor ve onu ne kadar rahatsız ediyor. Yönlendirme gerekiyorsa bunu bir etiket olarak değil, erken değerlendirmenin sağladığı bir avantaj olarak sunun ve danışanın onayıyla gerektiğinde ailesini de sürece dahil edin.
psisula'da PQ-16 nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
PQ-16 ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
PQ-16'da kesme puanı kaçtır?
psisula, bildirilen yaşantı sayısı 6 ve üzerindeyse sonucu ileri değerlendirme için işaretler. Bu eşik ölçeğin geliştirme çalışmasında kullanılan yaşantı sayısı eşiğidir.
PQ-16 nasıl puanlanır?
İki puan hesaplanır: doğru işaretlenen yaşantı sayısı (0–16) ve bu yaşantılar için verilen 0–3 arası rahatsızlık puanlarının toplamı (0–48).
PQ-16 eşiği aşıldıysa danışan psikoz mu yaşıyor?
Hayır. PQ-16 tanı koymaz. Eşiğin üzerindeki bir sonuç, yaşantıların klinik görüşmede ayrıntılı değerlendirilmesi ve gerekirse psikiyatriye yönlendirme gerektiğini gösterir.
PQ-16'nın Türkçe geçerlik çalışması var mı?
Evet, Özer ve arkadaşları 2026'da 18–65 yaş arası katılımcılarla bir Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yayımlamıştır. psisula'daki Türkçe metin ise kurum içi bir çeviridir.
Kaynakça
- Ising HK, Veling W, Loewy RL ve ark. The validity of the 16-item version of the Prodromal Questionnaire (PQ-16) to screen for ultra high risk of developing psychosis in the general help-seeking population. Schizophrenia Bulletin. 2012;38(6):1288–1296.
- Savill M, D'Ambrosio J, Cannon TD, Loewy RL. Psychosis risk screening in different populations using the Prodromal Questionnaire: a systematic review. Early Intervention in Psychiatry. 2017;12(1):3–14.
- Özer D, Ata EE, Sarıtaş Arslan M. Prodromal Questionnaire-16 (PQ-16): validity and reliability study in Turkish. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;15(2):217–226.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.