Ne ölçer?
RDAS, romantik bir ilişkideki uyumu, yani partnerlerin ilişkiyi ne kadar uyumlu, doyurucu ve paylaşımlı yaşadığını ölçer. Ölçek üç boyutu kapsar: önemli konularda uzlaşma (kararlar, değerler, sevgi ifadesi), ilişkideki doyum ve istikrar (çatışma, ayrılmayı düşünme, tartışmaların sıklığı) ve bağlılık (ortak etkinlikler, birlikte konuşup fikir alışverişinde bulunma).
Puan yükseldikçe uyum artar; düşük puan ilişkide sıkıntıya işaret eder. Bu nedenle RDAS çift terapisinde hem başlangıçta ilişkinin genel durumunu görmek hem de terapi boyunca değişimi izlemek için kullanılır.
Kim geliştirdi?
RDAS, Spanier'in 1976'da yayımladığı 32 maddelik Çift Uyum Ölçeği'nin (Dyadic Adjustment Scale) kısaltılmış ve yeniden yapılandırılmış biçimidir. Busby, Christensen, Crane ve Larson, özgün ölçeğin maddelerini sıkıntılı ve sıkıntısız çiftlerden alınan verilerle yeniden inceleyerek 14 maddelik bir form oluşturdu ve bunu 1995'te Journal of Marital and Family Therapy'de yayımladı.
Crane, Middleton ve Bean 2000 yılında American Journal of Family Therapy'de yayımlanan çalışmalarında, terapi arayan çiftlerle toplumdan çiftleri karşılaştırarak RDAS için ilişki sıkıntısını ayıran bir ölçüt puanı önerdi. Klinikte bugün en sık kullanılan eşik bu çalışmaya dayanır.
Türkçe uyarlaması
RDAS'ın Türkçe psikometrik çalışması Bayraktaroğlu ve Çakıcı tarafından Kuzey Kıbrıs'tan bir örneklemle yapılmış ve 2017'de International Journal of Educational Sciences dergisinde yayımlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe formunun araştırma ve klinik uygulamada kullanılabileceğini bildirmiştir.
Kesme puanı ise Türk örnekleminden değil, ABD'deki orijinal çalışmalardan gelir. Sonucu yorumlarken bu farkı akılda tutmak gerekir.
Kimlere uygulanır?
RDAS evli ya da birlikte yaşayan yetişkin çiftler için geliştirilmiştir; evlilik dışındaki uzun süreli ilişkilerde de kullanılabilir. En çok çift terapisinde, aile danışmanlığında ve bireysel terapide ilişki sorunlarının öne çıktığı durumlarda uygulanır.
İlişkiyi değil aile sisteminin bütününü değerlendirmek istiyorsanız FAD daha uygundur. Danışanın bağlanma örüntüsünü anlamak istediğinizde ECR-R, ilişkideki şiddet ya da baskıyı değerlendirmek gerektiğinde ise bu ölçek yeterli değildir; bu konular ayrıca ve güvenli bir ortamda sorulmalıdır.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
RDAS bir öz bildirim ölçeğidir. Çift terapisinde her partner formu ayrı ayrı ve birbirinin yanıtlarını görmeden doldurur. Maddelerin bir kısmı önemli konularda partnerle ne ölçüde anlaşıldığını, bir kısmı ilişkide bazı durumların ne sıklıkla yaşandığını, bir kısmı da birlikte yapılan şeylerin sıklığını sorar; her madde için birkaç basamaklı bir seçenek listesi sunulur. Doldurulması yaklaşık 6 dakika sürer.
Partnerlerin formu aynı odada, yan yana doldurması yanıtları etkileyebilir; ayrı ayrı doldurmalarını istemek daha sağlıklıdır. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Uzlaşma (1–6) ve doyum (7–10) maddeleri 0–5, ev dışındaki ilgi alanlarına birlikte katılmayı soran 11. madde 0–4, diğer bağlılık maddeleri (12–14) 0–5 arasında puanlanır. Her maddede yüksek puan daha iyi uyumu gösterir; doyum maddelerinde çatışmanın seyrek olması yüksek puan alır. Bütün maddeler toplanır ve toplam puan 0 ile 69 arasında değişir.
psisula toplamın yanında uzlaşma, doyum ve bağlılık alt puanlarını da ayrıca hesaplar. Çift terapisinde her partnerin puanı ayrı hesaplanır ve iki puan yan yana değerlendirilir. Puan, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır.
RDAS puanlama anahtarı
Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.
| Alt ölçek | Maddeler | Hesaplama |
|---|---|---|
| Uzlaşma | 1–6 | Toplam |
| Doyum | 7–10 | Toplam |
| Bağlılık | 11–14 | Toplam |
RDAS puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin. Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(0–69)
| Alt ölçek | Puan |
|---|
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
Toplam puan iki düzeye ayrılır: 48 ve altı ilişkide belirgin sıkıntı düzeyini, 49 ve üzeri sıkıntı düzeyinde olmayan bir ilişkiyi gösterir. psisula 48 ve altındaki sonuçları işaretler. Eşik, Crane ve arkadaşlarının 2000 yılındaki çalışmasında önerilen 48 puana dayanır; bazı kaynaklarda 48 puanın kendisi sıkıntısız grupta sayılır, bu yüzden sınıra çok yakın puanları kesin bir ayrım gibi okumamak gerekir.
İki partnerin puanı arasındaki fark da en az toplam puan kadar bilgi verir: bir partner sıkıntı aralığında, diğeri değilse ilişkiyi farklı yaşadıkları anlaşılır. RDAS tek başına bir ilişkinin sağlıklı ya da sağlıksız olduğuna karar vermez; sonuç görüşmede çiftin kendi anlatımıyla birlikte değerlendirilmelidir.
| Toplam puan | Düzey |
|---|---|
| 0–48 | Sıkıntı düzeyinde |
| 49–69 | Sıkıntı düzeyinde değil |
Alt ölçekler
- Uzlaşma · 6 madde
- Din, sevgi gösterme, önemli kararlar, cinsellik, uygun davranış ve kariyer kararları gibi konularda partnerlerin ne ölçüde anlaştığını gösterir (0–30). Crane ve arkadaşları 22 ve altını sıkıntılı aralık olarak önermiştir.
- Doyum · 4 madde
- Ayrılmayı düşünme, kavga, pişmanlık ve birbirinin sinirine dokunma sıklığını ters yönde puanlar; yüksek puan ilişkide istikrar ve doyum anlamına gelir (0–20). Crane ve arkadaşları 14 ve altını sıkıntılı aralık olarak önermiştir.
- Bağlılık · 4 madde
- Ortak ilgi alanlarını, birlikte yürütülen işleri ve sakin, keyifli konuşmaların sıklığını gösterir (0–19). Crane ve arkadaşları 11 ve altını sıkıntılı aralık olarak önermiştir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- RDAS ilişkide belirgin sıkıntı
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
İlk görüşmede ya da çift terapisinin başında temel puan alınır. Terapi boyunca genellikle dört ila altı haftada bir, ayrıca terapinin sonunda tekrarlanması değişimi görünür kılar.
Her ölçümde iki partnerin puanının nasıl değiştiğine bakmak önemlidir. psisula'daki gelişim eğrisi, her partnerin puanını zaman içinde ayrı ayrı izlemenizi sağlar.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Kısa: 14 madde, yaklaşık 6 dakikada doldurulur.
- Uyumu tek bir sayıya indirmeden uzlaşma, doyum ve bağlılık alanlarını kapsar.
- Sıkıntılı ve sıkıntısız ilişkileri ayıran, yaygın kullanılan bir ölçüt puanı vardır.
- Çift terapisinde başlangıç değerlendirmesi ve ilerleme izlemi için uygundur.
Sınırlılıkları
- Kesme puanı ABD örneklemlerinden gelir; Türkiye'deki çiftler için ayrı bir eşik belirlenmemiştir.
- İlişkideki şiddeti, baskıyı ya da güvenlik sorunlarını sormaz.
- Öz bildirime dayanır; partnerler sorunları küçümseyebilir ya da o günkü bir tartışmanın etkisiyle abartabilir.
- Cinsel uyumu ayrıntılı değerlendirmez.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
FAD, ilişkiyi değil ailenin bütününü McMaster modeline göre değerlendirir; çocuklu ailelerde ve aile terapisinde RDAS'ı tamamlayabilir. ECR-R ise ilişkinin kendisini değil, kişinin yakın ilişkilerdeki bağlanma kaygısı ve kaçınmasını ölçer; bir partnerin örüntüsünü anlamaya yardım eder.
Seans düzeyinde kısa bir geri bildirim için ORS ve SRS, terapötik ilişkinin kendisini görmek için WAI-SR kullanılabilir. RDAS bu ölçeklerden farklı olarak doğrudan çift ilişkisinin uyumuna odaklanır.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu çiftle paylaşırken puanı bir karne gibi değil, iki kişinin ilişkiyi nasıl gördüğünün bir resmi olarak sunmak işe yarar. İki partnerin puanını yan yana göstermek, ilişkiyi farklı yaşadıklarını suçlama olmadan konuşmaya açar.
Partnerlerden birinin yanıtları diğerine karşı kullanılmamalıdır; hangi ayrıntıların ortak oturumda paylaşılacağını önceden belirlemek güveni korur. Tekrarlanan ölçümlerde gelişim eğrisini birlikte incelemek, küçük değişimleri bile görünür kılarak motivasyonu destekler.
psisula'da RDAS nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
RDAS ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
RDAS kaç puanın altında ilişkide sorun var sayılır?
psisula'da 48 ve altı sıkıntı düzeyinde, 49 ve üzeri sıkıntı düzeyinde değil olarak gösterilir. Eşik Crane ve arkadaşlarının 2000 yılındaki çalışmasına dayanır.
RDAS'ı iki partner birlikte mi doldurmalı?
Hayır. Her partner formu ayrı ayrı ve birbirinin yanıtlarını görmeden doldurmalıdır. İki puan sonra yan yana değerlendirilir.
RDAS ile Çift Uyum Ölçeği (DAS) arasındaki fark nedir?
RDAS, Spanier'in 32 maddelik Çift Uyum Ölçeği'nin 14 maddelik kısaltılmış ve yeniden yapılandırılmış biçimidir. Daha kısa olduğu için tekrarlanan ölçümlere daha uygundur.
RDAS'ın Türkçe çalışması var mı?
Evet. Bayraktaroğlu ve Çakıcı 2017'de Kuzey Kıbrıs örnekleminde Türkçe formun psikometrik özelliklerini incelemiştir. Kesme puanı ise orijinal çalışmalardan gelir.
Kaynakça
- Busby DM, Christensen C, Crane DR, Larson JH. A revision of the Dyadic Adjustment Scale for use with distressed and nondistressed couples: construct hierarchy and multidimensional scales. Journal of Marital and Family Therapy. 1995;21(3):289–308.
- Crane DR, Middleton KC, Bean RA. Establishing criterion scores for the Kansas Marital Satisfaction Scale and the Revised Dyadic Adjustment Scale. American Journal of Family Therapy. 2000;28(1):53–60.
- Bayraktaroğlu HT, Çakıcı ET. Psychometric properties of revised form dyadic adjustment scale in a sample from North Cyprus. International Journal of Educational Sciences. 2017;19(2–3):113–119.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.