ASRM Ölçeği: Puanlama ve Yorumlama

Ne ölçer?

ASRM, son bir haftadaki manik ve hipomanik belirtileri danışanın kendi bildirimiyle ölçen beş maddelik bir ölçektir. Maddeler maninin beş temel alanına karşılık gelir: neşe ve coşku, özgüven, uyku ihtiyacı, konuşma miktarı ve etkinlik düzeyi.

Her madde, olağan durumdan belirgin değişime doğru sıralanmış beş ifadeden oluşur. Bu yapı, danışanın belirtinin varlığını değil, olağan haline göre ne kadar değiştiğini değerlendirmesini sağlar.

Kim geliştirdi?

ASRM, Altman, Hedeker, Peterson ve Davis tarafından Chicago'daki Illinois Üniversitesi'nde geliştirildi ve 1997 yılında Biological Psychiatry'de yayımlandı. Yayında ASRM'nin diğer öz bildirim mani ölçeklerine göre üstünlükleri de tartışıldı.

Geliştirme çalışmasına şizofreni, şizoafektif bozukluk, depresyon ve mani tanılı kişiler katıldı. Ölçek, ilaç arınma döneminde ve tedavi sonrasında doldurtuldu ve aynı anda uygulanan klinisyen mani ölçekleriyle karşılaştırıldı. Özgün çalışmada maddeler mani, psikotik belirtiler ve irritabilite olmak üzere üç bileşende toplandı; mani grubunun mani alt ölçeği puanları diğer gruplardan belirgin biçimde yüksekti ve tedaviyle düştü. Bugün yaygın olarak kullanılan beş maddelik biçim bu mani bileşenine dayanır; ölçeğin daha uzun biçimleri de ayrıca tanımlanmıştır.

Kimlere uygulanır?

ASRM yetişkinler için geliştirilmiştir. Bipolar bozukluğu olan danışanlarda seanslar arası izlemde, nüksün erken işaretlerini yakalamak için ve antidepresan tedavisi sırasında duygudurum yükselmesini fark etmek için kullanılabilir.

Danışanın içgörüsünün korunduğu dönemlerde en yararlıdır. Belirgin manik dönemde içgörü azaldığından, şiddeti ölçmek için klinisyenin puanladığı YMRS daha güvenilirdir. Yaşam boyu bipolar spektrum taraması için MDQ kullanılmalıdır.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

ASRM bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Sorular son bir haftayı kapsar. Her maddede danışan, son bir haftadaki durumunu en iyi anlatan ifadeyi seçer. Doldurulması yaklaşık üç dakika sürer.

Danışandan yanıt verirken kendi olağan haliyle karşılaştırma yapmasını istemek önemlidir; bazı kişiler için yüksek enerji ve konuşkanlık zaten olağan durumdur.

psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 0 ile 4 arasında puanlanır; 0 olağan durumu, 4 en belirgin değişimi gösterir. Beş maddenin puanları toplanır ve toplam puan 0 ile 20 arasında değişir. Ters puanlanan madde yoktur.

psisula'da toplam, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.

ASRM puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–4). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

12345

0 / 5 madde

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan iki düzeye ayrılır: 0–5 yok, 6 ve üzeri yükselmiş. 6 ve üzeri puan, geliştirme çalışmasında manik belirtileri olan kişileri ayırmak için önerilen eşiktir ve olası manik ya da hipomanik bir dönemi düşündürür; psisula bu sonuçları işaretler.

Yükselmiş puan acil klinik dikkat gerektirebilir. Danışanın uyku ihtiyacı belirgin azalmışsa, riskli davranışlar, harcamalar, saldırganlık, psikotik belirtiler ya da intihar düşünceleri varsa aynı gün psikiyatrik değerlendirme sağlayın; YMRS ile klinisyen değerlendirmesi yapın ve danışan bir psikiyatristin izlemindeyse durumu hekimine bildirin. Antidepresan kullanan bir danışanda yeni ortaya çıkan yükselme özellikle önemlidir.

ASRM tek başına tanı koydurmaz. Puan; danışanın olağan hali, madde kullanımı, uyarıcı ilaçlar ve tıbbi nedenlerle birlikte değerlendirilmelidir.

psisula'nın kullandığı aralıklar
Toplam puan	Düzey
0–5	Yok
6–20	Yükselmiş

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

ASRM olası manik/hipomanik belirti eşiğinin üzerinde

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

ASRM son bir haftayı kapsadığı için haftalık izleme uygundur. Bipolar bozukluğu olan danışanlarda duygudurum dengeli olduğu dönemlerde iki ila dört haftada bir, nüks riski yüksek dönemlerde ya da ilaç değişikliği sonrasında haftada bir uygulanabilir.

Depresif belirtileri izlemek için PHQ-9 ile birlikte uygulamak, duygudurumun iki yönünü aynı eğride görmeyi sağlar.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Güçlü yönleri

Beş maddeyle yaklaşık üç dakikada doldurulur ve haftalık izleme uygundur.
Her madde olağan duruma göre değişimi sorar; belirtinin şiddetini derecelendirir.
Seanslar arasında nüksün erken işaretlerini yakalamaya yardımcı olur.
Klinisyen ölçeği YMRS'yi tamamlar.

Sınırlılıkları

Tanı koydurmaz; yükselmiş puan klinik değerlendirme gerektirir.
Belirgin manik dönemde içgörü azaldığından danışan belirtilerini düşük bildirebilir.
İrritabilite ve psikotik belirtiler gibi alanları kapsamaz.
Bu sayfa hazırlanırken doğrulanmış bir Türkçe geçerlik çalışmasına ulaşılamamıştır.

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

YMRS, manik belirtilerin şiddetini klinisyen değerlendirmesiyle ölçer ve belirgin manik dönemde daha güvenilirdir. ASRM ise danışanın kendi bildirimine dayanır ve seanslar arası sık izlem için pratiktir; iki ölçek birbirini tamamlar.

MDQ yaşam boyu bipolar spektrum taraması içindir ve güncel şiddeti ölçmez. Depresyonla başvuran bir danışanda önce MDQ ile tarama, bipolar bozukluğu olan danışanlarda ise PHQ-9 ile birlikte ASRM ile izlem mantıklı bir sıralamadır.

Sonucu danışanla konuşmak

Sonucu paylaşırken danışanın kendi değişimini fark etmesine yardım etmek amaçtır: 'Bu hafta uykuya daha az ihtiyaç duyduğunu ve her zamankinden çok daha enerjik olduğunu işaretlemişsin. Bu sana tanıdık geliyor mu?' gibi.

Birçok danışan duygudurum yükselmesini iyi hissetmek olarak yaşar ve bunun bir uyarı işareti olarak konuşulmasından hoşlanmayabilir. Danışanın kendi erken uyarı işaretlerini birlikte belirlemek ve ASRM eğrisini bu işaretlerle ilişkilendirmek, nüks önleme planını somutlaştırır.

psisula'da ASRM nasıl kullanılır?

Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

ASRM ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.

15 dakikalık demo planlayın

Sık sorulan sorular

ASRM'de kesme puanı kaçtır?

6 ve üzeri puan olası manik ya da hipomanik belirtileri düşündürür ve klinik değerlendirme gerektirir.

ASRM ile YMRS arasındaki fark nedir?

ASRM danışanın kendi bildirimine dayanan beş maddelik bir ölçektir. YMRS ise klinisyenin görüşme ve gözleme dayanarak puanladığı 11 maddelik bir şiddet ölçeğidir.

ASRM ne sıklıkla uygulanmalı?

Son bir haftayı kapsadığı için haftalık izleme uygundur. Dengeli dönemlerde iki ila dört haftada bir uygulanabilir.

ASRM puanı yüksek çıkarsa ne yapmalı?

Uyku ihtiyacında belirgin azalma, riskli davranışlar, psikotik belirtiler ya da intihar düşünceleri varsa aynı gün psikiyatrik değerlendirme sağlanmalıdır.

Kaynakça

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler

ASRM: Altman Kendini Değerlendirme Mani Ölçeği