YMRS: Young Mani Derecelendirme Ölçeği

Ne ölçer?

YMRS, manik belirtilerin şiddetini klinisyenin değerlendirmesiyle ölçen 11 maddelik bir ölçektir. Maddeler maninin temel alanlarını kapsar: yükselmiş duygudurum, artmış motor etkinlik ve enerji, cinsel ilgi, uyku, irritabilite, konuşmanın hızı ve miktarı, dil ve düşünce bozukluğu, düşünce içeriği, yıkıcı ya da saldırgan davranış, görünüm ve içgörü.

Ölçek bir tarama aracı değil, manik belirtilerin ne kadar şiddetli olduğunu ve tedaviyle nasıl değiştiğini izlemeye yarayan bir şiddet ölçüsüdür. Duygudurum bozukluğu araştırmalarında ve klinik izlemde en yaygın kullanılan mani ölçeğidir.

Kim geliştirdi?

YMRS, Young, Biggs, Ziegler ve Meyer tarafından geliştirildi ve 1978 yılında British Journal of Psychiatry'de yayımlandı. Ölçek, mani şiddetini klinisyen görüşmesine dayanarak ölçen 11 maddelik bir derecelendirme ölçeği olarak tanıtıldı.

Geliştirme çalışmasında iki bağımsız klinisyenin puanları arasında yüksek uyum bulundu; ölçeğin hastanede kalış süresiyle ilişkili olduğu ve iki haftalık tedavi öncesi ve sonrasını ayırt edebildiği gösterildi.

Türkçe uyarlaması

YMRS'nin Türkçe geçerlik ve güvenilirlik çalışması Karadağ, Oral, Yalçın ve Erten tarafından yapılmış ve 2002 yılında Türk Psikiyatri Dergisi'nde yayımlanmıştır. Çalışmada, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde manik dönemde yatarak tedavi gören 15 kadın ve 15 erkek, iki deneyimli psikiyatrist tarafından aynı anda YMRS ile değerlendirilmiş; ölçek başka bir mani ölçeğiyle karşılaştırılmıştır.

Kimlere uygulanır?

YMRS, bipolar bozukluğu olan ya da manik veya hipomanik dönemden şüphelenilen yetişkinlerde kullanılır. Yataklı servislerde, psikiyatri polikliniklerinde ve bipolar bozukluğu olan danışanlarla çalışan psikoterapistlerin izleminde manik dönem şiddetini değerlendirmek için uygundur.

Yaşam boyu bipolar spektrum taraması için MDQ, danışanın kendi bildirimine dayalı haftalık izlem için ASRM daha uygundur.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

YMRS klinisyen tarafından puanlanır ve danışana gönderilmez. Puanlar, danışanın son 48 saatteki durumuna ilişkin kendi anlatımına ve görüşme sırasındaki gözleme dayanır. Konuşma, düşünce bozukluğu, görünüm ve saldırgan davranış gibi maddelerde klinisyenin gözlemi belirleyicidir. Görüşmenin ardından puanların girilmesi yaklaşık beş dakika sürer.

Danışan iş birliği yapamıyorsa ya da içgörüsü sınırlıysa, yakınlarından ve servis ekibinden alınan bilgiler puanlamaya yardımcı olur.

psisula'da YMRS danışana gönderilmez; puanları görüşmenin ardından siz girersiniz ve sonuç danışan dosyasına eklenir.

Nasıl puanlanır?

Yedi madde 0 ile 4 arasında puanlanır. Dört madde, yani irritabilite, konuşma, düşünce içeriği ve yıkıcı ya da saldırgan davranış, iki kat ağırlıkla 0 ile 8 arasında puanlanır. On bir maddenin puanları toplanır ve toplam puan 0 ile 60 arasında değişir. Ters puanlanan madde yoktur.

Her madde için şiddet basamakları tanımlanmıştır; puanlarken bu tanımlara bağlı kalmak, ölçümler arasında karşılaştırılabilirliği korur. psisula'da toplam, puanları girdiğiniz anda hesaplanır ve şiddet düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.

YMRS puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin. Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan dört düzeye ayrılır: 0–11 minimal, 12–19 hafif, 20–25 orta, 26 ve üzeri ağır. psisula, 20 ve üzerindeki sonuçları en az orta düzeyde mani belirtisi olarak işaretler.

Orta ve ağır düzeydeki puanlar acil klinik değerlendirme gerektirir. Danışan psikiyatrik izlem altında değilse aynı gün bir psikiyatriste yönlendirin. Psikotik belirtiler, saldırganlık, ciddi uykusuzluk, kendisini ya da başkalarını tehlikeye atan riskli davranışlar, yeme içmenin bozulması ya da intihar düşünceleri varsa danışanın güvenliğini sağlayarak acil psikiyatrik değerlendirmeye ulaştırın; yatarak tedavi gerekebilir. Bu durumda psikoterapi tek başına yeterli değildir.

YMRS tek başına tanı koydurmaz. Puan; madde kullanımı, tıbbi nedenler, ilaç yan etkileri ve kişinin olağan işlevselliği gibi bilgilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Dikkat edilmesi gerekenler

İrritabilite, düşünce içeriği ve yıkıcı ya da saldırgan davranış maddelerinde yüksek puan, toplam puan düşük olsa bile güvenlik açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Düşünce içeriği maddesinde büyüklük ya da kötülük görme sanrılarına işaret eden puanlar ve saldırgan davranış maddesinde tehdit ya da şiddet içeren puanlar, acil psikiyatrik değerlendirme gerektirir. psisula, en az orta düzeydeki toplam puanı sonuç ekranında işaretler; bu işaret bir risk puanı değil, sonucu değerlendirmeniz için öne çıkaran bir uyarıdır.

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• YMRS en az orta düzeyde mani belirtisi

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

YMRS manik dönemde sık aralıklarla tekrarlanır. Yataklı tedavide ya da akut dönemde haftada bir ya da daha sık uygulanabilir; soru penceresi son 48 saat olduğu için kısa aralıklı ölçümler değişimi iyi yansıtır.

Duygudurumu dengelenmiş danışanlarda izlem aralığı uzatılabilir. Ara dönemlerde danışanın kendi bildirimine dayalı ASRM ile birlikte kullanmak, nüksün erken işaretlerini yakalamaya yardımcı olur.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

ASRM, son bir haftadaki manik belirtileri danışanın kendi bildirimiyle ölçer ve YMRS'yi tamamlar; içgörünün korunduğu dönemlerde ve seanslar arası izlemde pratiktir. MDQ ise yaşam boyu bipolar spektrum taraması içindir ve şiddet ölçmez.

Psikotik belirtiler öne çıkıyorsa BPRS-18 daha geniş bir belirti profili sunar. Karma özellikli dönemlerde depresif belirtileri izlemek için PHQ-9 ya da BDI-II birlikte kullanılabilir.

• MDQ Duygudurum Bozukluğu Ölçeği
• ASRM Altman Kendini Değerlendirme Mani Ölçeği

Sonucu danışanla konuşmak

Manik dönemde danışanın içgörüsü çoğu zaman sınırlıdır ve puanı doğrudan paylaşmak tartışmaya dönüşebilir. Sonucu sayılarla değil, danışanın kendisinin de fark edebileceği değişimlerle konuşmak işe yarar: 'Son iki gecedir neredeyse hiç uyumadığını söyledin; bu, daha önceki dönemlerinde de ilk işaret olmuştu' gibi.

Duygudurum dengelendiğinde YMRS eğrisini birlikte incelemek, danışanın kendi erken uyarı işaretlerini tanımasına ve nüks önleme planını oluşturmasına yardımcı olur. Bu konuşmaya, danışanın onayıyla, yakınlarını da katmak çoğu zaman yararlıdır.

psisula'da YMRS nasıl kullanılır?

• Klinisyen tarafından puanlanır: görüşme ve gözlemden sonra her maddeyi seans sırasında ya da hemen ardından siz girersiniz. Danışana gönderilmez.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Young RC, Biggs JT, Ziegler VE, Meyer DA. A rating scale for mania: reliability, validity and sensitivity. British Journal of Psychiatry. 1978;133:429–435.
2. Karadağ F, Oral T, Yalçın FA, Erten E. Reliability and validity of Turkish translation of Young Mania Rating Scale. Türk Psikiyatri Dergisi. 2002;13(2):107–114.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler