Whiteley-7: Whiteley İndeksi – 7 Madde

Ne ölçer?

Whiteley-7, sağlık kaygısını ölçer: bedensel belirtilerin kendisinden çok, ciddi bir hastalığa yakalanmış olma ya da yakalanma endişesini, bedensel duyumlara aşırı dikkat etmeyi ve hastalık düşüncelerinden uzaklaşmakta zorlanmayı değerlendirir.

Ölçeğin iki bileşeni vardır: hastalığa yakalandığına dair inanç ve hastalık konusunda endişelenme. Bu yapı, bedensel belirti yükünü değil, belirtilere eşlik eden kaygıyı ve düşünce örüntüsünü görünür kılar.

Kim geliştirdi?

Whiteley-7'nin kaynağı, I. Pilowsky'nin 1967'de British Journal of Psychiatry'de yayımladığı ve hipokondriyazisin boyutlarını inceleyen 14 maddelik Whiteley İndeksi'dir.

Fink ve arkadaşları, 14 maddelik indeksi Danimarka'da birinci basamak ve nöroloji servisi örneklemlerinde inceledi. Bu çalışmada yapılan analizlerle yedi maddelik kısa form ve üçer maddelik iki alt ölçek oluşturuldu; çalışma 1999 yılında Journal of Psychosomatic Research'te yayımlandı. Kısa form, hipokondriyazisin yanında bedensel belirti bozuklukları için de bir tarama aracı olarak önerildi.

Türkçe uyarlaması

psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir; geçerlik çalışması yapılmış bir uyarlama değildir ve kesme puanları orijinal çalışmalardan alınmıştır. Bu nedenle puanları Türk örneklemlerinden elde edilmiş normlarla karşılaştırmak mümkün değildir; sonucu klinik görüşmeyle birlikte yorumlayın.

Kimlere uygulanır?

Whiteley-7 yetişkinler için geliştirilmiştir. Birinci basamakta, tıbbi açıklaması bulunamayan bedensel belirtilerle sık doktora başvuran kişilerde ve sağlık kaygısı ya da bedensel belirti bozukluğu düşünülen danışanlarda kullanılabilir.

Bedensel belirti yükünü ölçen PHQ-15 ile birlikte kullanılması önerilir: PHQ-15 belirtilerin ne kadar yoğun olduğunu, Whiteley-7 ise bu belirtilere eşlik eden kaygıyı gösterir. Panik atakları öne çıkıyorsa PDSS, genel endişe öne çıkıyorsa GAD-7 daha uygun olabilir.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

Whiteley-7 bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Sorular son altı ayı kapsar ve her biri beş basamaklı bir ölçekle yanıtlanır. Doldurulması yaklaşık iki dakika sürer.

Form seans öncesinde ya da evde doldurulabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 0 ile 4 arasında puanlanır ve yedi maddenin puanları toplanır. Toplam puan 0 ile 28 arasında değişir. Ters puanlanan madde yoktur.

psisula'da toplam, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına eklenir.

Whiteley-7 puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–4). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

Toplam puan iki düzeye ayrılır: 0–14 eşik altı, 15 ve üzeri yükselmiş. psisula, 15 ve üzerindeki sonuçları sağlık kaygısı eşiğinin üzerinde olarak işaretler.

Yükselmiş puan, danışanın hastalık düşünceleriyle belirgin biçimde meşgul olduğunu ve bu kaygının günlük hayatı etkileyebileceğini düşündürür. Sonucu PHQ-15 ile birlikte okumak yararlıdır: yüksek belirti yükü ile düşük sağlık kaygısı, düşük belirti yükü ile yüksek sağlık kaygısından farklı bir klinik tabloya işaret eder.

Whiteley-7 tek başına tanı koydurmaz. Danışanın tıbbi değerlendirmesinin yapılmış olması ve belirtilerin gerçek bir tıbbi durumla ilişkisinin hekimle birlikte gözden geçirilmesi önemlidir; sağlık kaygısı, tıbbi hastalığı olan kişilerde de görülebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• Whiteley-7 sağlık kaygısı eşiğin üzerinde

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

Whiteley-7 ilk görüşmede temel ölçüm olarak uygulanır. Soru penceresi son altı ay olduğu için sık tekrarlandığında değişimi geç gösterir; tedavi sürecinde yaklaşık dört ila sekiz haftada bir tekrarlanabilir.

Tedavi boyunca güvence arama, beden kontrolü ve internette belirti araştırma gibi davranışları ayrıca izlemek, Whiteley-7'deki değişimi tamamlar.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

PHQ-15 bedensel belirti yükünü, Whiteley-7 ise sağlık kaygısını ölçer; ikisi birbirini tamamlar. PDSS, panik bozukluğuna özgü atak ve bedensel duyumlardan kaçınma örüntüsünü değerlendirir; sağlık kaygısı panik ataklarla birlikte görülüyorsa iki ölçek birlikte kullanılabilir.

Genel kaygı ve endişe için GAD-7, kontrol etme ve güvence arama davranışları obsesif bir nitelik taşıyorsa OCI-R ek bilgi verebilir.

• PHQ-15 Hasta Sağlığı Anketi-15
• CFQ-11 Chalder Yorgunluk Ölçeği

Sonucu danışanla konuşmak

Sağlık kaygısı olan danışanlar belirtilerinin ciddiye alınmadığını düşünmeye yatkındır. Sonucu paylaşırken belirtilerin gerçekliğini kabul edin ve kaygıyı ayrı bir sorun olarak ele alın: 'Bedeninde yaşadıkların gerçek; yanıtların bunların yanında hastalık düşüncelerinin de seni çok yorduğunu gösteriyor' gibi.

Güvence aramanın kısa vadede rahatlatıp uzun vadede kaygıyı nasıl sürdürdüğünü birlikte konuşmak, tedavinin hedeflerini belirlemek için iyi bir başlangıçtır. Tekrarlanan ölçümlerde puanın düşmesi, danışanın belirtiler sürse de onlarla farklı bir ilişki kurduğunu gösterebilir.

psisula'da Whiteley-7 nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Pilowsky I. Dimensions of hypochondriasis. British Journal of Psychiatry. 1967;113(494):89–93.
2. Fink P, Ewald H, Jensen J, Sørensen L, Engberg M, Holm M, Munk-Jørgensen P. Screening for somatization and hypochondriasis in primary care and neurological in-patients: a seven-item scale for hypochondriasis and somatization. Journal of Psychosomatic Research. 1999;46(3):261–273.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler