CTQ-28: Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği

Ne ölçer?

CTQ-28, çocukluk ve ergenlik döneminde yaşanan istismar ve ihmali geriye dönük olarak ölçer. Yirmi beş klinik madde beş alana dağılır: duygusal istismar, fiziksel istismar, cinsel istismar, duygusal ihmal ve fiziksel ihmal. Üç ek madde ise çocukluğu gerçekçi olmayacak ölçüde olumlu anlatma eğilimini, yani küçümseme ya da inkârı izler.

ACE gibi yalnızca bir yaşantının olup olmadığını değil, ne sıklıkla yaşandığını da sorduğu için CTQ-28 her istismar ve ihmal alanında bir şiddet düzeyi verir. Bu yönüyle travma odaklı vaka formülasyonunda ayrıntılı bir çocukluk öyküsü sunar.

Kim geliştirdi?

Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği ilk olarak David P. Bernstein ve arkadaşları tarafından 70 maddelik bir öz bildirim ölçeği olarak geliştirildi. 28 maddelik kısa form, Bernstein, Stein, Newcomb ve arkadaşlarının 2003'te Child Abuse & Neglect'te yayımladığı çalışmada, madde kullanımı nedeniyle tedavi gören yetişkinler, psikiyatri servisinde yatan ergenler ve toplum örneklemi dahil dört farklı örneklemde test edilerek oluşturuldu.

Kısa formun puanlaması ve şiddet düzeyleri, Bernstein ve Fink'in 1998'de yayımlanan el kitabında tanımlanmıştır. CTQ bugün çocukluk çağı istismar ve ihmalini geriye dönük ölçmek için en yaygın kullanılan araçlardan biridir.

Türkçe uyarlaması

CTQ-28'in Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenilirlik çalışması Şar, Öztürk ve İkikardeş tarafından yapılmış ve 2012'de Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi'nde yayımlanmıştır. Türkçe çalışmada alt ölçekler için orijinal el kitabından farklı kesme noktaları önerilmiştir; Türkçe literatürdeki sonuçlarla karşılaştırma yaparken hangi eşiklerin kullanıldığına dikkat edin.

Kimlere uygulanır?

CTQ-28 ergenler ve yetişkinler için kullanılır. Travma odaklı tedaviye başlarken, kişilik örüntüleri, dissosiyatif belirtiler, madde kullanımı, yeme bozuklukları ve kronik depresyonla başvuran danışanlarda erken dönem öyküsünü yapılandırmak için uygundur.

Yalnızca olumsuz çocukluk yaşantılarının genişliğini hızla görmek istiyorsanız ACE daha kısadır ve ev içi işlev bozukluğunu da kapsar. Güncel travma belirtileri için PCL-5 ya da ITQ kullanılmalıdır.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

CTQ-28 bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Maddeler çocukluk ve ergenlik dönemini sorar ve her biri beş seçenekle yanıtlanır: hiçbir zaman, nadiren, kimi zaman, sıklıkla ve çok sık. Doldurulması yaklaşık on dakika sürer.

Sorular istismar ve ihmale doğrudan değindiği için bazı danışanlarda yoğun duygular uyandırabilir. Formu ilk görüşmeden sonra, danışanla amacını konuştuktan sonra göndermek ve yanıtları bir sonraki seansta birlikte ele almak iyi bir uygulamadır. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 1 (hiçbir zaman) ile 5 (çok sık) arasında puanlanır. Olumlu yönde yazılmış maddeler, ağırlıklı olarak duygusal ve fiziksel ihmal alanlarında olmak üzere ters puanlanır. Her istismar ve ihmal alt ölçeği beş maddeden oluşur ve 5 ile 25 arasında bir puan alır.

Küçümseme/inkâr maddeleri ayrı değerlendirilir: bu maddelerde en uç olumlu yanıtın verilmesi, çocukluğun gerçekçi olmayacak ölçüde olumlu bildirildiğine işaret eder. psisula yirmi sekiz maddenin ham toplamını 28 ile 140 arasında gösterir; ancak klinik yorum bu toplam üzerinden değil, alt ölçekler üzerinden yapılır.

CTQ-28 puanlama anahtarı

Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler. Ters puanlanan maddeler: 2, 5, 7, 13, 19, 26, 28; bu maddelerde puan, en yüksek ve en düşük yanıt değerinin toplamından işaretlenen değer çıkarılarak bulunur.

CTQ-28 puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (1–5). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

CTQ-28 için psisula tek bir toplam puan düzeyi tanımlamaz. El kitabı her istismar ve ihmal alanı için hiç ya da minimal, hafiften ortaya, ortadan ağıra ve ağırdan aşırıya uzanan dört şiddet düzeyi tanımlar; psisula en az orta düzeye ulaşan alanları sonuç ekranında ayrıca işaretler. Bir alanın işaretlenmesi, o alanda klinik açıdan anlamlı düzeyde bir yaşantının bildirildiğini gösterir.

CTQ-28 tanı koymaz ve bir olayın gerçekte nasıl yaşandığını belgelemez; danışanın geriye dönük algısını ölçer. Sonuç, danışanın anlatısı, bugünkü belirtileri ve koruyucu ilişkilerle birlikte değerlendirilmelidir. Danışan şu anda şiddet gören ya da risk altındaki bir çocuktan söz ediyorsa güvenliği ve yasal bildirim yükümlülüklerinizi o seansta ele alın.

Alt ölçekler

Duygusal istismar · 5 madde

Çocuğa yönelik aşağılama, tehdit, küçük düşürme ve sözel saldırı yaşantılarını ölçer. Yüksek puan, olumsuz benlik algısı, utanç ve yetişkinlikteki depresif ve kaygılı belirtilerle sıklıkla birlikte görülür; şema odaklı ya da şefkat odaklı çalışmalar için önemli bir bağlam sağlar.

Fiziksel istismar · 5 madde

Bir yetişkin tarafından bedensel olarak zarar görme ya da yaralanma yaşantılarını ölçer. Yüksek puan, güncel ilişkilerde şiddetin sürüp sürmediğini ve danışanın şu anki güvenliğini sormayı gerektirir.

Cinsel istismar · 5 madde

Çocukluk ya da ergenlikte istenmeyen cinsel temas ya da cinsel davranışa zorlanma yaşantılarını ölçer. Bu alanda düşük düzeyde bile bildirim klinik açıdan önemlidir; konuyu danışanın hazır olduğu hızda, güvenli bir çerçevede ele almak gerekir.

Duygusal ihmal · 5 madde

Sevgi, ilgi, destek ve aidiyet duygusunun eksikliğini ölçer. Olumlu yönde yazılmış maddeler içerdiği için ters puanlanır. Yüksek puan, duygu düzenleme ve bağlanma güçlükleriyle ilişkili olabilir ve çoğu zaman danışanın kendisi tarafından istismar olarak adlandırılmaz.

Fiziksel ihmal · 5 madde

Beslenme, giyim, güvenlik ve sağlık bakımı gibi temel gereksinimlerin karşılanmamasını ölçer. Yüksek puan, aile içindeki madde kullanımı, ruhsal hastalık ya da ağır yoksulluk gibi bağlamları da sormayı gerektirebilir.

Küçümseme / inkâr · 3 madde

Çocukluğu gerçekçi olmayacak ölçüde kusursuz anlatma eğilimini izleyen üç maddeden oluşur. Olumlu bir sonuç, istismar ve ihmal alanlarındaki düşük puanların gerçek yaşantıyı tam yansıtmıyor olabileceğini düşündürür; bu durumda ek bilgi kaynaklarına ve klinik görüşmeye daha fazla ağırlık verin.

Dikkat edilmesi gerekenler

Küçümseme/inkâr maddelerinden herhangi birinde en uç olumlu yanıt verildiğinde psisula sonucu ayrıca işaretler. Bu işaret bir yalan ölçüsü değildir; danışanın çocukluğunu idealize etmesi, aileyi koruma isteği ya da yaşantıları henüz adlandırmaya hazır olmaması gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. İşaret varken düşük alt ölçek puanlarını dikkatle yorumlayın.

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• CTQ duygusal istismar en az orta düzeyde
• CTQ fiziksel istismar en az orta düzeyde
• CTQ cinsel istismar en az orta düzeyde
• CTQ duygusal ihmal en az orta düzeyde
• CTQ fiziksel ihmal en az orta düzeyde
• CTQ küçümseme/inkâr maddesi olumlu

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

CTQ-28 geçmişe dönük bir öyküyü ölçtüğü için tekrarlanan bir izlem aracı değildir. Genellikle tedavi başında bir kez uygulanır.

Terapi ilerledikçe danışan daha önce paylaşmadığı yaşantıları anlatabilir; formülasyonu güncellemek için yeniden uygulanabilir, ancak puan değişimini tedavi etkisi olarak yorumlamamak gerekir.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

ACE on olumsuz çocukluk yaşantısı türünü evet/hayır olarak sayar ve ev içi işlev bozukluğunu da kapsar; CTQ-28 ise istismar ve ihmalin şiddetini daha ayrıntılı ölçer. İki ölçek birbirini tamamlar.

Çocukluk travmasının bugünkü yansımalarını görmek için PCL-5, ITQ ve DES-II; erken dönem şemalarını değerlendirmek için YSQ-S3 CTQ-28 ile birlikte kullanılabilir.

• PCL-5 DSM-5 için TSSB Kontrol Listesi
• ITQ Uluslararası Travma Anketi
• ACE Olumsuz Çocukluk Yaşantıları Ölçeği
• PC-PTSD-5 DSM-5 için Birinci Basamak TSSB Taraması
• DES-II Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği

Sonucu danışanla konuşmak

Sonucu paylaşırken alan adlarını etiket gibi kullanmak yerine danışanın kendi deneyimine yer açmak işe yarar: 'Yanıtların, çocukken ihtiyaç duyduğun ilgi ve desteği yeterince bulamadığını düşündürüyor; bu sana tanıdık geliyor mu?' gibi.

Danışanın ayrıntı paylaşmaya zorlanmaması ve ne kadarını anlatacağına kendisinin karar vermesi güveni korur. Küçümseme/inkâr işareti varsa bunu bir yüzleşme konusu yapmak yerine, aileye bağlılığın ve sadakatin anlaşılır olduğunu kabul eden bir dille ele alın.

Telif ve kullanım koşulları

Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği'nin telif hakkı Pearson'a aittir. Resmi form ve el kitabı yayıncıdan edinilir.

psisula'da CTQ-28 nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Bernstein DP, Stein JA, Newcomb MD, Walker E, Pogge D, Ahluvalia T ve ark. Development and validation of a brief screening version of the Childhood Trauma Questionnaire. Child Abuse & Neglect. 2003;27(2):169–190.
2. Bernstein DP, Fink L. Childhood Trauma Questionnaire: a retrospective self-report manual. San Antonio, TX: The Psychological Corporation; 1998.
3. Şar V, Öztürk E, İkikardeş E. Çocukluk çağı ruhsal travma ölçeğinin Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenilirliği. Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi. 2012;32(4):1054–1063.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler