Ne ölçer?
BDI-II, depresif belirtilerin şiddetini 21 maddeyle ölçer. Maddeler duygusal belirtileri (üzüntü, zevk alamama, ağlama, sinirlilik), bilişsel belirtileri (karamsarlık, başarısızlık ve suçluluk duyguları, kendini eleştirme, değersizlik, karar vermede güçlük) ve bedensel belirtileri (uyku ve iştah değişiklikleri, yorgunluk, enerji kaybı, cinsel ilgide azalma) kapsar. Ölüm ve intihar düşüncelerini soran bir madde de bulunur.
Maddelerin çoğunda danışan, belirtinin şiddetini artan sırayla dizilmiş dört ifade arasından birini seçer. Ölçek DSM-IV'teki depresyon ölçütleriyle uyumlu olacak biçimde düzenlenmiştir; tarama için değil, var olan depresif belirtilerin şiddetini sınıflandırmak ve zaman içindeki değişimini izlemek için kullanılır.
Kim geliştirdi?
Beck Depresyon Envanteri'nin ilk sürümü Aaron T. Beck ve arkadaşları tarafından 1961'de Archives of General Psychiatry'de yayımlandı ve kısa sürede en yaygın kullanılan depresyon ölçeklerinden biri oldu.
BDI-II, Aaron T. Beck, Robert A. Steer ve Gregory K. Brown tarafından 1996'da yayımlanan gözden geçirilmiş sürümdür. Yeni sürümde maddeler DSM-IV'teki majör depresyon ölçütlerine göre güncellendi, bazı maddeler değiştirildi, uyku ve iştahla ilgili maddeler hem artışı hem azalmayı kapsayacak biçimde yeniden düzenlendi ve değerlendirme süresi bir haftadan iki haftaya çıkarıldı. Ölçek Psychological Corporation (bugün Pearson) tarafından yayımlanmaktadır.
Türkçe uyarlaması
BDI-II'nin Türkçe psikometrik çalışması Kapçı, Uslu, Türkçapar ve Karaoğlan tarafından yapılmış ve 2008'de Depression and Anxiety dergisinde yayımlanmıştır. Çalışmaya 362 kişilik klinik olmayan bir örneklem ile DSM-IV ölçütlerine göre depresif bozukluk tanısı almış 176 psikiyatri polikliniği danışanı katılmış; araştırmacılar Türk yetişkin örneklemi için ayrıca kesme puanları önermiştir.
Ölçeğin ilk sürümü olan BDI ise Türkçeye 1980'lerin sonunda Nesrin Hisli tarafından uyarlanmıştı; Türkçe literatürde iki sürümün de kullanıldığı çalışmalar bulunur.
Kimlere uygulanır?
BDI-II, 13 yaş ve üzeri ergenler ve yetişkinler için geliştirilmiştir. Psikiyatri polikliniği, psikoterapi pratiği, üniversite danışma merkezleri ve araştırma ortamlarında yaygın olarak kullanılır. Depresyon nedeniyle başvuran ya da depresif belirtileri olan danışanlarda başlangıç şiddetini belirlemek ve tedavi boyunca değişimi izlemek için uygundur.
Gebelik ve doğum sonrası dönemde EPDS, ileri yaşta ise bedensel maddelere daha az ağırlık veren GDS-15 o gruba özgü belirtileri daha iyi yakalayabilir. Çok kısa ve sık tekrarlanan bir izlem gerektiğinde PHQ-9 daha pratik olabilir.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
BDI-II bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Sorular, bugün de dahil olmak üzere son iki haftayı kapsar. Her maddede danışan, kendi durumunu en iyi anlatan ifadeyi seçer; seçenekler belirtinin hiç olmamasından en şiddetli düzeyine kadar sıralanır. Uyku ve iştah maddelerinde artış ve azalma için ayrı seçenekler bulunur. Doldurulması genellikle 8 dakika kadar sürer.
Okuma güçlüğü olan danışanlarda maddeler sesli okunabilir. Form seans öncesinde, bekleme sırasında ya da evde doldurulabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her madde 0 ile 3 arasında puanlanır ve 21 maddenin puanları toplanır. Toplam puan 0 ile 63 arasında değişir. Uyku ve iştah maddelerinde değişimin yönü (artış ya da azalma) klinik bilgi verir, ancak puan yalnızca şiddete göre verilir. Ters puanlanan madde yoktur.
psisula'da toplam puan, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve şiddet düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.
BDI-II puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–3). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(0–63)
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
Toplam puan dört şiddet düzeyine ayrılır: 0–13 minimal, 14–19 hafif, 20–28 orta ve 29–63 ağır. Bu aralıklar ölçeğin el kitabında önerilen sınırlardır. psisula, puan hafif depresyon eşiğini aştığında sonucu işaretler.
Türkçe psikometrik çalışmada Türk yetişkin örneklemi için ayrıca kesme puanları önerilmiştir; araştırma ya da karşılaştırma yaparken hangi kesme puanlarını kullandığınızı belirtmek iyi olur.
BDI-II tek başına tanı koydurmaz. Puan, belirtilerin süresi, işlevsellik üzerindeki etkisi, tıbbi nedenler ve iki uçlu bozukluk öyküsü gibi bilgilerle birlikte klinik görüşmede değerlendirilmelidir.
| Toplam puan | Düzey |
|---|---|
| 0–13 | Minimal |
| 14–19 | Hafif |
| 20–28 | Orta |
| 29–63 | Ağır |
Dikkat edilmesi gerekenler
Dokuzuncu madde intihar düşüncelerini ve isteklerini sorar. Bu maddede sıfırdan yüksek her yanıt, toplam puan düşük olsa bile, doğrudan bir güvenlik değerlendirmesi gerektirir: düşüncelerin sıklığını, plan ve hazırlık olup olmadığını, araçlara erişimi ve koruyucu etkenleri aynı seansta sorun; risk yüksekse acil psikiyatrik değerlendirme ve güvenlik planı için harekete geçin.
Umutsuzluk ve geleceğe dair karamsarlığı soran ikinci madde de intihar riskiyle ilişkili olduğu için yüksek işaretlendiğinde ayrıca konuşulmalıdır.
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- BDI-II hafif depresyon eşiğinin üzerinde
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
BDI-II tedavi öncesinde temel ölçüm olarak alınır ve tedavi boyunca periyodik olarak tekrarlanır. Değerlendirme süresi iki hafta olduğu için iki ila dört haftada bir uygulamak sık kullanılan bir düzendir.
Tekrarlanan ölçümlerde puanların düzenli olarak düşmesi tedaviye yanıtı gösterir. Birkaç ölçümdür değişmeyen ya da yükselen puan, tedavi planının gözden geçirilmesi için bir işarettir; psisula'nın gidişat panosu kötüleşen danışanları öne çıkarır.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Klinik ve araştırma literatüründe en çok kullanılan depresyon ölçeklerinden biridir; sonuçlar yayımlanmış çalışmalarla kolayca karşılaştırılır.
- Bilişsel ve duygusal belirtilere geniş yer verir; terapide çalışılacak düşünce örüntülerine dair ipucu sağlar.
- Dört dereceli ifade seçenekleri belirtinin şiddetini ayrıntılı biçimde gösterir.
- Türkçe psikometrik çalışması vardır ve Türk örneklemi için kesme puanları önerilmiştir.
Sınırlılıkları
- Tanı koydurmaz; yüksek puan klinik görüşmeyle doğrulanmalıdır.
- 21 maddesiyle PHQ-9'a göre daha uzundur; her seans tekrarlamak danışana yük olabilir.
- Uyku, iştah ve yorgunluk gibi bedensel belirtiler tıbbi hastalıklarda puanı depresyondan bağımsız olarak yükseltebilir.
- İki uçlu bozukluğu ayırt etmez; manik ya da hipomanik dönem öyküsü ayrıca sorulmalıdır.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
PHQ-9 da depresyon şiddetini ölçer, ancak dokuz maddesiyle daha kısadır ve maddeleri DSM ölçütlerini birebir karşılar; her seans tekrarlanan hızlı bir izlem için uygundur. BDI-II ise bilişsel belirtilere daha fazla ağırlık verir ve daha ayrıntılı bir belirti profili sunar.
Depresyon ile anksiyeteyi birlikte ve ayrı ayrı izlemek istediğinizde DASS-21, anksiyetenin bedensel belirtilerine odaklanmak istediğinizde BAI tamamlayıcı olabilir. Gebelik ve doğum sonrasında EPDS, ileri yaşta GDS-15 daha uygundur.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu paylaşırken puanı bir etiket olarak değil, danışanın kendi yanıtlarının özeti olarak sunmak işe yarar. Hangi maddelerin yüksek işaretlendiğine birlikte bakmak, örneğin suçluluk ve kendini eleştirme gibi alanların öne çıkması, terapide neye odaklanacağınızı konuşmak için iyi bir başlangıçtır.
Tekrarlanan ölçümlerde gelişim eğrisini birlikte incelemek, danışanın ilerlemeyi somut olarak görmesini sağlar. Dokuzuncu maddeye olumlu yanıt verilmişse bunu seansın başında, doğrudan ve sakin bir dille ele alın.
Telif ve kullanım koşulları
BDI-II'nin telif hakları yayıncısı Pearson'a aittir. Ölçek psisula'da lisanslı olarak sunulur.
psisula'da BDI-II nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
BDI-II ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
Beck Depresyon Envanteri kaç dakika sürer?
21 madde içerir ve genellikle 8 dakika kadar sürer.
BDI-II tanı koyar mı?
Hayır. BDI-II depresif belirtilerin şiddetini ölçer. Yüksek puan, klinik görüşmeyle değerlendirilmesi gereken bir işarettir.
Beck Depresyon Envanteri'nde kaç puan normal kabul edilir?
0–13 arası puan minimal düzey olarak değerlendirilir. 14–19 hafif, 20–28 orta, 29 ve üzeri ağır düzeydir.
BDI-II ile BDI arasındaki fark nedir?
BDI-II, 1996'da DSM-IV ölçütlerine göre güncellenmiş sürümdür. Bazı maddeler değiştirilmiş ve değerlendirme süresi bir haftadan iki haftaya çıkarılmıştır.
BDI-II ne sıklıkla tekrarlanmalı?
Tedavi öncesinde temel puan alınır; tedavi boyunca genellikle iki ila dört haftada bir tekrarlanır.
Kaynakça
- Beck AT, Steer RA, Brown GK. Manual for the Beck Depression Inventory-II. San Antonio, TX: Psychological Corporation; 1996.
- Kapçı EG, Uslu R, Türkçapar H, Karaoğlan A. Beck Depression Inventory II: evaluation of the psychometric properties and cut-off points in a Turkish adult population. Depression and Anxiety. 2008;25(10):E104–E110.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.