Ne ölçer?
PHQ-9, majör depresyonun DSM ölçütlerindeki dokuz belirtiyi doğrudan karşılayan dokuz sorudan oluşur: ilgi kaybı, çökkün duygudurum, uyku sorunları, yorgunluk, iştah değişimi, değersizlik ya da suçluluk, dikkat güçlüğü, psikomotor yavaşlama ya da huzursuzluk ve ölüm ya da kendine zarar verme düşünceleri.
Her soru belirtinin ne kadar sık yaşandığını sorar. Bu yüzden PHQ-9 hem bir tarama aracı hem de depresyonun şiddetini sınıflandırmaya ve zaman içindeki değişimini izlemeye yarayan bir ölçüm aracıdır.
Kim geliştirdi?
PHQ-9, Robert L. Spitzer, Janet B. W. Williams ve Kurt Kroenke'nin birinci basamakta ruhsal bozuklukları tanımak için geliştirdiği PRIME-MD aracının öz bildirim sürümü olan Hasta Sağlığı Anketi'nin (PHQ) depresyon modülüdür. Geliştirme çalışmaları Pfizer'in eğitim bursuyla desteklenmiştir.
Ölçeğin geçerlik çalışması 2001 yılında Kroenke, Spitzer ve Williams tarafından Journal of General Internal Medicine'de yayımlandı. O tarihten bu yana PHQ-9, birinci basamakta ve ruh sağlığı hizmetlerinde en yaygın kullanılan depresyon ölçeklerinden biri haline geldi.
Türkçe uyarlaması
PHQ-9'un Türkçe güvenirlik çalışması Sarı, Kökoğlu, Balcıoğlu ve arkadaşları tarafından Eskişehir Osmangazi Üniversitesi aile hekimliği polikliniğinde 18 yaş üstü hastalarla yapılmış ve 2016'da yayımlanmıştır. Çeviri üç araştırmacı tarafından yapılmış, ortak toplantıda uzlaşılmış ve bağımsız bir çevirmen tarafından İngilizceye geri çevrilerek denkliği kontrol edilmiştir.
psisula'da kullanılan Türkçe metin, Pfizer'in Türkiye için yayımladığı resmi PHQ-9 formudur.
Kimlere uygulanır?
PHQ-9 yetişkinler için geliştirilmiştir ve birinci basamak, psikiyatri polikliniği, psikoterapi pratiği ve kronik hastalık izlemi gibi çok farklı ortamlarda kullanılır. Bireysel terapide ilk görüşmede depresif belirtileri taramak ve tedavi boyunca şiddeti izlemek için uygundur.
Gebelik ve doğum sonrası dönemde EPDS, ileri yaşta ise GDS-15 o gruba özgü belirtileri daha iyi yakalayabilir; ergenler için PHQ-9'un uyarlanmış sürümleri ayrıca kullanılmaktadır.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
PHQ-9 bir öz bildirim ölçeğidir: danışan formu kendisi doldurur. Sorular son iki haftayı kapsar ve her biri dört seçenekle yanıtlanır: hiç, birkaç gün, günlerin yarısından fazlası ve neredeyse her gün. Doldurulması genellikle üç dakikadan kısa sürer.
Orijinal formun sonunda, işaretlenen sorunların iş, ev ve ilişkilerde ne kadar güçlük yarattığını soran ek bir soru bulunur. Bu soru puana katılmaz; işlevselliğe dair klinik bilgi verir.
Form seans öncesinde, bekleme sırasında ya da evde doldurulabilir. psisula'da danışana SMS ile gelen bağlantıyla telefonundan doldurulur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her soru 0 (hiç) ile 3 (neredeyse her gün) arasında puanlanır ve dokuz sorunun puanları toplanır. Toplam puan 0 ile 27 arasında değişir. Ters puanlanan madde yoktur.
psisula'da toplam, danışan formu gönderdiği anda hesaplanır ve şiddet düzeyiyle birlikte danışan dosyasına eklenir.
PHQ-9 soruları ve puan hesaplayıcı
Danışanın doldurduğu formdaki yanıtları ya da görüşmede verdiği yanıtları işaretleyin. Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler yanıtlandığı anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
PHQ-9 formunu PDF olarak indirinYazdırıp elle doldurmak için, A4.
Son 2 hafta içerisinde, aşağıdaki sorunlardan herhangi biri sizi ne sıklıkla rahatsız etti?
Toplam puan(0–27)
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPfizer Inc.'in sağladığı eğitim ödeneğiyle Dr. Robert L. Spitzer, Janet B.W. Williams, Kurt Kroenke ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. İzinsiz kopyalanabilir, tercüme edilebilir, teşhir edilebilir ve dağıtılabilir.
Türkçe metin, hak sahibinin yayımladığı resmi Türkçe formdur.
Puanlar nasıl yorumlanır?
Toplam puan beş şiddet düzeyine ayrılır. 10 ve üzeri puan, klinik açıdan anlamlı depresif belirtiler için en sık kullanılan eşiktir ve psisula bu eşiği aşan sonuçları işaretler.
PHQ-9 tek başına tanı koydurmaz. Puan, belirtilerin süresi, işlevsellik üzerindeki etkisi, tıbbi nedenler ve iki uçlu bozukluk öyküsü gibi bilgilerle birlikte klinik görüşmede değerlendirilmelidir.
| Toplam puan | Düzey |
|---|---|
| 0–4 | Yok |
| 5–9 | Hafif |
| 10–14 | Orta |
| 15–19 | Orta-ağır |
| 20–27 | Ağır |
Dikkat edilmesi gerekenler
Dokuzuncu soru, ölüm ya da kendine zarar verme düşüncelerini sorar. Bu soruya verilen her olumlu yanıt — toplam puan düşük olsa bile — doğrudan bir güvenlik değerlendirmesi gerektirir. psisula bu durumu sonuç ekranında ayrıca işaretler; işaret bir risk puanı değil, sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkaran bir uyarıdır.
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- PHQ-9 klinik eşiğin üzerinde
- PHQ-9 madde 9 (kendine zarar) olumlu
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
PHQ-9 tek seferlik bir tarama olarak değil, tekrarlanan bir ölçüm olarak tasarlanmıştır. İlk görüşmede temel puan alınır ve tedavi boyunca genellikle iki ila dört haftada bir tekrarlanır.
İzlemde sık kullanılan iki tanım vardır: başlangıç puanına göre yüzde 50 ya da daha fazla azalma tedaviye yanıt, 5'in altına inen puan ise remisyon olarak değerlendirilir. Birkaç ölçümdür değişmeyen ya da yükselen puan, tedavi planının gözden geçirilmesi için bir işarettir.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Kısa: üç dakikadan kısa sürede doldurulur, her seansa kolayca eklenebilir.
- Belirtiler DSM ölçütlerini doğrudan karşılar; puan klinik görüşmeyle kolayca ilişkilendirilir.
- Hem taramaya hem şiddetin izlenmesine uygundur; tekrarlanan ölçümler tedaviye yanıtı görünür kılar.
- Ücretsizdir ve izin gerektirmeden kullanılabilir; Türkçe resmi formu vardır.
Sınırlılıkları
- Tanı koydurmaz; yüksek puan klinik görüşmeyle doğrulanmalıdır.
- Uyku, iştah ve yorgunluk gibi bedensel belirtiler tıbbi hastalıklarda ya da gebelikte puanı depresyondan bağımsız olarak yükseltebilir.
- İki uçlu bozukluğu ayırt etmez; manik ya da hipomanik dönem öyküsü ayrıca sorulmalıdır.
- Son iki haftayı kapsar; daha uzun süreli seyri tek bir ölçümle göstermez.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
BDI-II de depresyon şiddetini ölçer, ancak 21 maddesiyle daha uzundur ve bilişsel-duygusal belirtilere daha fazla ağırlık verir. Kısa ve sık tekrarlanan bir izlem için PHQ-9, daha ayrıntılı bir belirti profili için BDI-II tercih edilebilir.
PHQ-8, PHQ-9'un dokuzuncu soru çıkarılmış biçimidir ve kendine zarar sorusunun yanıtını o an değerlendiremeyeceğiniz durumlar için uygundur. Gebelik ve doğum sonrasında EPDS, ileri yaşta GDS-15 daha uygun olabilir.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu danışanla paylaşırken puanı bir etiket olarak değil, onun kendi yanıtlarının bir özeti olarak sunmak işe yarar: "İşaretlediğin yanıtlara göre son iki haftada uyku ve enerji en çok zorlandığın alanlar olmuş" gibi.
Tekrarlanan ölçümlerde gelişim eğrisini birlikte incelemek, danışanın ilerlemeyi somut olarak görmesini sağlar ve iyileşmenin yavaşladığı dönemleri konuşmaya açar. Dokuzuncu soruya olumlu yanıt verilmişse bunu seansın başında, doğrudan ve sakin bir dille ele almak gerekir.
Telif ve kullanım koşulları
PHQ-9, Pfizer'in desteğiyle geliştirilmiştir ve izin gerektirmeden çoğaltılabilir, çevrilebilir, gösterilebilir ve dağıtılabilir. Resmi formlar ve çevirileri ücretsiz olarak erişilebilir durumdadır.
psisula'da PHQ-9 nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
PHQ-9 ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
PHQ-9'u doldurmak ne kadar sürer?
Dokuz soru ve dört yanıt seçeneğiyle genellikle üç dakikadan kısa sürer.
PHQ-9 tanı koyar mı?
Hayır. PHQ-9 bir tarama ve şiddet ölçüm aracıdır. Yüksek puan, klinik görüşmeyle doğrulanması gereken bir işarettir.
PHQ-9'da kaç puan normal kabul edilir?
0–4 arası puan anlamlı depresif belirti olmadığını gösterir. 10 ve üzeri, klinik açıdan anlamlı belirtiler için en sık kullanılan eşiktir.
Dokuzuncu soru olumlu işaretlendiyse ne yapmalı?
Toplam puandan bağımsız olarak, danışanla kendine zarar verme düşüncelerini doğrudan konuşan bir güvenlik değerlendirmesi yapılmalıdır. psisula bu durumu sonuç ekranında ayrıca işaretler.
PHQ-9 ne sıklıkla tekrarlanmalı?
İlk görüşmede temel puan alınır, tedavi boyunca genellikle iki ila dört haftada bir tekrarlanır.
Kaynakça
- Kroenke K, Spitzer RL, Williams JBW. The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure. Journal of General Internal Medicine. 2001;16(9):606–613.
- Sarı YE, Kökoğlu B, Balcıoğlu H ve ark. Turkish reliability of the patient health questionnaire-9. Biomedical Research. 2016;27(2):460–462.
- Patient Health Questionnaire (PHQ) Screeners. Pfizer.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.