Ne ölçer?
CLDQ (Colorado Öğrenme Güçlükleri Anketi), okul çağındaki çocuklarda öğrenme güçlüklerini taramak için geliştirilmiş 20 maddelik bir ebeveyn bildirim ölçeğidir. Maddeler beş alanda toplanır: okuma, matematik, sosyal biliş, sosyal kaygı ve uzamsal beceriler.
Ölçek tek bir toplam puandan çok bir alan profili verir. Böylece ebeveynin gözlemine göre çocuğun hangi alanda yaşıtlarından daha fazla zorlandığı görülür ve ileri değerlendirmenin hangi yöne yapılacağına karar vermek kolaylaşır.
Kim geliştirdi?
CLDQ, Colorado Üniversitesi'nden Erik G. Willcutt ve arkadaşları tarafından geliştirildi; doğrulama çalışması 2011'de Psychological Assessment'ta yayımlandı. Ölçeğin ilk biçimi okuma, matematik, dikkat ve hiperaktivite, kaygı, depresyon, sosyal işlevsellik, uzamsal beceri ve bellek alanlarında 46 madde içeriyordu.
Dikkat ve depresyon için kapsamlı standart ölçekler zamanla yaygınlaştığından bu maddeler çıkarıldı ve ölçek 20 maddeye indirildi. Doğrulama çalışmasında iki büyük toplum örneklemi ve öğrenme güçlüklerinin değerlendirildiği iki klinik örneklemden toplam 8.004 çocuğun ebeveyn verisi kullanıldı; faktör analizleri birbiriyle ilişkili ama ayrışabilen beş boyut ortaya koydu.
Türkçe uyarlaması
psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir; geçerlik çalışması yapılmış bir uyarlama değildir ve kesme puanları orijinal çalışmalardan alınmıştır. Sonuçları bu sınırlılığı göz önünde bulundurarak, bir tarama bilgisi olarak yorumlayın.
Kimlere uygulanır?
CLDQ okul çağındaki çocuk ve ergenler için uygundur. Doğrulama çalışmasının klinik örneklemleri 6–18 yaş arasındaki çocuklarla sınırlandırılmıştır; daha küçük çocuklarda yazım ya da el yazısı gibi bazı beceriler henüz gelişimsel olarak beklenmediği için ebeveynler birçok maddeyi yanıtlamakta zorlanır.
Okul başarısında düşüş, okuma ya da matematikte belirgin zorlanma veya sosyal ilişkilerde güçlük yakınmasıyla gelen çocuklarda ilk tarama olarak kullanılabilir. Dikkat sorunları için ayrı bir değerlendirme gerekir; CLDQ bu alanı kapsamaz.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
CLDQ'yu ebeveyn doldurur ve her maddede çocuğunu yaşıtlarıyla karşılaştırarak düşünür. Yanıtlar beş basamaklıdır ve “hiçbir zaman ya da hiç”ten başlayıp “nadiren”, “bazen”, “sık sık” ile “her zaman ya da çok fazla”ya uzanır.
Doldurulması yaklaşık 6 dakika sürer. Okul raporları ya da öğretmen gözlemleri varsa ebeveynin bunları da düşünerek yanıt vermesi, değerlendirmeyi güçlendirir.
psisula'da ebeveyn forma SMS ile gelen bağlantıyla telefondan erişir ve doldurur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her madde 1 ile 5 arasında puanlanır. Ham toplam 20 ile 100 arasında değişir, ancak yorumda toplam puan kullanılmaz.
Her alanın puanı o alandaki maddelerin ortalamasıdır: okuma beş, matematik dört, sosyal biliş dört, sosyal kaygı üç ve uzamsal beceriler dört madde içerir. Bir alanın ortalaması 3 ve üzerindeyse, yani ebeveyn o alandaki güçlükleri ortalama olarak en az “bazen” düzeyinde bildirmişse, alan yükselmiş kabul edilir.
psisula'da alan ortalamaları form gönderildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına eklenir.
CLDQ puanlama anahtarı
Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.
| Alt ölçek | Maddeler | Hesaplama |
|---|---|---|
| Okuma | 1–5 | Ortalama |
| Matematik | 6–9 | Ortalama |
| Sosyal biliş | 10–13 | Ortalama |
| Sosyal kaygı | 14–16 | Ortalama |
| Uzamsal beceriler | 17–20 | Ortalama |
CLDQ puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (1–5). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(20–100)
| Alt ölçek | Puan | Düzey |
|---|
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
CLDQ'da toplam puan yerine alan profiline bakılır. psisula okuma, matematik ve sosyal biliş alanlarının ortalaması 3 ve üzerinde olduğunda bu alanları sonuç ekranında işaretler. Sosyal kaygı ve uzamsal beceriler alanları da aynı ölçütle okunabilir, ancak psisula bu iki alan için ayrı bir işaret göstermez.
Bu seçim doğrulama çalışmasının bulgularıyla uyumludur: yazarlar en güçlü kanıtın okuma ölçeği için elde edildiğini, ön analizlerde okuma ve matematik ölçeklerinin klinik açıdan yararlı olabileceğini ve sosyal biliş ölçeğinin sosyal işlevsellikteki olası zayıflığı belirlemeye yardım edebileceğini belirtmiştir. Diğer alanlar için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu da not etmişlerdir.
CLDQ tanı koymaz. Yükselmiş bir alan, özgül öğrenme bozukluğu ya da başka bir nörogelişimsel durum açısından standart başarı testleri ve kapsamlı bir değerlendirmeyle ileri inceleme yapılması gerektiğini gösterir.
Alt ölçekler
- Okuma · 5 madde
- Okuma ve yazılı dille ilgili güçlükleri tarar. Ölçeğin en güçlü kanıta sahip alanıdır; ortalama 3 ve üzeri okuma güçlüğü açısından ileri değerlendirme gerektirebilir.
- Matematik · 4 madde
- Matematik işlemleri ve yeni matematik kavramlarını öğrenmede yaşanan güçlükleri tarar.
- Sosyal biliş · 4 madde
- Sosyal ipuçlarını anlamak ve sosyal durumları yorumlamakla ilgili güçlükleri tarar. Yükselmesi sosyal iletişim açısından ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.
- Sosyal kaygı · 3 madde
- Sosyal ortamlarda utangaçlık ve kaygıyla ilgili gözlemleri tarar. Yükselmesi kaygı açısından ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.
- Uzamsal beceriler · 4 madde
- Uzamsal ilişkileri kavrama ve görsel-uzamsal görevlerde yaşanan güçlükleri tarar.
Dikkat edilmesi gerekenler
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- CLDQ okuma alanı yükselmiş
- CLDQ matematik alanı yükselmiş
- CLDQ sosyal biliş alanı yükselmiş
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
CLDQ öncelikle bir tarama aracıdır ve genellikle ilk değerlendirmede bir kez uygulanır. Öğrenme güçlükleri kısa sürede değişmediği için sık tekrarlanması gerekmez.
Özel eğitim desteği ya da okul temelli müdahale sonrası değişimi görmek istediğinizde, örneğin bir dönem ya da bir öğretim yılı sonunda yeniden uygulanabilir.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Kısa: 20 maddede beş öğrenme ve sosyal işlev alanını tarar.
- Toplam puan yerine alan profili verir; ileri değerlendirmenin yönünü belirlemeye yardım eder.
- Toplum ve klinik örneklemlerinden geniş bir veriyle geliştirilmiştir.
- Okuma alanı için kanıt özellikle güçlüdür.
Sınırlılıkları
- Tanı koydurmaz; standart başarı testlerinin ve kapsamlı değerlendirmenin yerini tutmaz.
- Okuma dışındaki alanlar için kanıt daha sınırlıdır ve yazarlar daha fazla araştırma gerektiğini belirtmiştir.
- psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir; Türk çocuklarında geçerlik çalışması yapılmamıştır.
- Ebeveyn bildirimine dayanır; ebeveynin okuldaki performansı ne kadar bildiğine göre doğruluğu değişir.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
SDQ duygusal, davranışsal, dikkat ve akran sorunlarını tarar ama öğrenme alanlarını kapsamaz; CLDQ ise öğrenme güçlüklerine odaklanır. İki ölçeği birlikte kullanmak okul sorunlarının duygusal mı, davranışsal mı yoksa öğrenmeyle ilgili mi olduğunu ayırmaya yardım eder.
Motor beceriler ve el yazısı güçlüğü ön plandaysa DCDQ'07, sosyal kaygı alanı yükseldiğinde ise SCARED ya da ÇADÖ-Y ile ayrıntılı değerlendirme yapılabilir.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu ebeveynlerle konuşurken CLDQ'nun bir tanı değil, ileri değerlendirmenin yönünü gösteren bir tarama olduğunu açıkça söylemek gerekir. Yükselmiş bir alanı “tembellik” ya da “isteksizlik” olarak değil, desteklenmesi gereken bir beceri alanı olarak çerçevelemek ailenin ve çocuğun yükünü hafifletir.
Çocukla konuşurken zorlandığı alanların yanında güçlü olduğu alanları da göstermek, öz güvenini korur. Okul ve rehberlik servisiyle iş birliği yapmak için ebeveynin onayıyla bulguları paylaşmak yararlı olabilir.
psisula'da CLDQ nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
CLDQ ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
CLDQ nasıl puanlanır?
Her madde 1–5 arasında puanlanır ve her alanın maddelerinin ortalaması alınır. Bir alanın ortalaması 3 ve üzerindeyse alan yükselmiş kabul edilir. Toplam puan yorumda kullanılmaz.
CLDQ disleksi tanısı koyar mı?
Hayır. CLDQ bir taramadır. Okuma alanının yükselmesi, standart okuma testleri ve kapsamlı bir değerlendirmeyle ileri inceleme yapılması gerektiğini gösterir.
CLDQ'yu kim doldurur?
Ebeveyn doldurur ve her maddede çocuğunu yaşıtlarıyla karşılaştırır. Doldurulması yaklaşık 6 dakika sürer.
CLDQ'nun Türkçe geçerlik çalışması var mı?
psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir ve geçerlik çalışması yapılmış bir uyarlama değildir. Sonuçlar bu sınırlılık göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır.
Kaynakça
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.