DCDQ'07: Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu Anketi

Ne ölçer?

DCDQ'07 (Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu Anketi), çocuklarda gelişimsel koordinasyon bozukluğunu taramak için kullanılan 15 maddelik bir ebeveyn ölçeğidir. Ebeveyn, çocuğunun gündelik etkinliklerdeki motor becerilerini yaşıtlarıyla karşılaştırarak değerlendirir.

Maddeler üç alanda toplanır: hareket sırasında kontrol, ince motor beceriler ve yazma, ve genel koordinasyon. Ölçek, okulda ve oyunda fark edilen ama standart muayenede kolayca görünmeyen hafif motor güçlükleri yakalamaya yöneliktir.

Kim geliştirdi?

DCDQ, Kanada'nın Calgary kentinde Brenda N. Wilson ve arkadaşları tarafından geliştirildi; ilk sürümün güvenirlik ve geçerlik çalışması 2000'de American Journal of Occupational Therapy'de yayımlandı. İlk sürüm 8 ile 14,6 yaş arasındaki çocuklar için tasarlanmıştı.

Gözden geçirilmiş DCDQ'07, yaş aralığını 5–7 yaşa doğru genişletmek, maddelerin anlaşılırlığını artırmak ve yeni bir puanlama geliştirmek amacıyla hazırlandı ve 2009'da Physical & Occupational Therapy in Pediatrics'te yayımlandı. Uzman paneliyle geliştirilen maddelerden en güçlü 15 madde seçildi; tipik gelişen 287 çocuğun verisiyle üç yaş grubu için ayrı kesme puanları belirlendi ve ölçek terapiye yönlendirilen 232 çocukta diğer standart testlerle karşılaştırıldı.

Türkçe uyarlaması

DCDQ'07'nin Türkçe kültürel uyarlaması Kocaman Yıldırım, Altunalan, Acar, Elbasan ve Gücüyener tarafından yapılmış ve 2019'da Perceptual and Motor Skills dergisinde yayımlanmıştır. Çeviri, kültürlerarası uyarlama yönergelerine göre yapılmış; çalışmaya 5–14,9 yaş arasında tipik gelişim gösteren çocukların 736 ebeveyni katılmıştır.

Yazarlar Türkçe DCDQ'07'nin 5–15 yaş arası çocukların motor performansını taramak için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu bildirmiştir.

Kimlere uygulanır?

DCDQ'07, 5–15 yaş arası çocuklar için geliştirilmiştir. El yazısı güçlüğü, spor ve oyunlarda belirgin sakarlık, giyinme ya da yemek yeme gibi gündelik becerilerde yaşıtlarından geri kalma yakınmasıyla gelen çocuklarda tarama için uygundur.

Gelişimsel koordinasyon bozukluğu dikkat eksikliği ve öğrenme güçlükleriyle sık birlikte görüldüğü için bu alanlarda değerlendirilen çocuklarda da motor becerileri taramak yararlıdır. Kesin değerlendirme için standart motor testleri ve bir çocuk fizyoterapisti ya da ergoterapist değerlendirmesi gerekir.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

DCDQ'07'yi ebeveyn doldurur. Her maddede çocuğunun belirtilen etkinlikteki becerisini aynı yaştaki çocuklarla karşılaştırarak, “hiç benzemiyor”dan “tam olarak benziyor”a uzanan beş basamaklı bir ölçekte işaretler.

Doldurulması yaklaşık 5 dakika sürer. Ebeveynin çocuğunu farklı ortamlarda, örneğin parkta, okulda ya da evde düşünerek yanıt vermesi değerlendirmeyi güçlendirir.

psisula'da ebeveyn forma SMS ile gelen bağlantıyla telefondan erişir ve doldurur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 1 ile 5 arasında puanlanır ve 15 maddenin puanları toplanır. Toplam puan 15 ile 75 arasında değişir.

Çoğu ölçeğin tersine DCDQ'07'de yüksek puan daha iyi koordinasyonu gösterir; düşük puan sorunlu yöndür. Hareket sırasında kontrol (6 madde), ince motor ve yazma (4 madde) ve genel koordinasyon (5 madde) için alt puanlar ayrıca hesaplanır.

psisula'da toplam ve alt puanlar form gönderildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına eklenir.

DCDQ'07 puanlama anahtarı

Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.

DCDQ'07 puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (1–5). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

DCDQ'07'de kesme puanı çocuğun yaşına göre değişir. Toplam puanın 5;0–7;11 yaş için 46 ve altında, 8;0–9;11 yaş için 55 ve altında, 10–15 yaş için 57 ve altında olması gelişimsel koordinasyon bozukluğu açısından bir gösterge kabul edilir. psisula çocuğun yaş grubuna göre bu durumu sonuç ekranında işaretler.

Eşiğin altındaki bir puan, standart bir motor beceri testiyle ve uzman bir değerlendirmeyle ileri inceleme yapılması gerektiğini gösterir. Alt puanlar, güçlüğün kaba motor kontrolde mi yoksa ince motor ve yazma becerilerinde mi yoğunlaştığını gösterir.

DCDQ'07 tek başına tanı koymaz. Tanı için motor güçlüğün gündelik yaşamı ve okul başarısını etkilemesi ve nörolojik ya da başka tıbbi nedenlerle açıklanamaması gerekir.

Alt ölçekler

Hareket sırasında kontrol · 6 madde

Çocuğun hareket halindeyken bedenini ve nesneleri kontrol etmesini, örneğin top yakalama, atma ve vurma gibi becerileri değerlendirir.

İnce motor / yazma · 4 madde

El yazısının hızı ve okunaklılığı, kesme gibi ince motor becerileri değerlendirir. Okulda yazma güçlüğü yakınmasıyla doğrudan ilişkilidir.

Genel koordinasyon · 5 madde

Yeni motor becerileri öğrenme, hızlı ve uyumlu hareket etme ve sakarlık gibi genel koordinasyon özelliklerini değerlendirir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• DCDQ'07 5;0–7;11 yaş için gösterge (≤46)
• DCDQ'07 8;0–9;11 yaş için gösterge (≤55)
• DCDQ'07 10;0–15;11 yaş için gösterge (≤57)

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

DCDQ'07 öncelikle bir tarama aracıdır ve genellikle ilk değerlendirmede bir kez uygulanır. Motor beceriler kısa sürede belirgin değişmediği için sık tekrarlanması gerekmez.

Ergoterapi ya da motor beceri eğitimi sonrasında değişimi görmek için birkaç ay sonra yeniden uygulanabilir. Çocuk bir sonraki yaş grubuna geçtiğinde kesme puanının da değiştiğini göz önünde bulundurun.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

psisula kütüphanesinde DCDQ'07'ye doğrudan benzeyen başka bir motor beceri ölçeği yoktur. CLDQ öğrenme güçlüklerini tarar ve okul sorunlarının motor mu yoksa akademik beceriyle mi ilgili olduğunu ayırmada DCDQ'07'yi tamamlar.

SDQ'nun hiperaktivite alt ölçeği, gelişimsel koordinasyon bozukluğuyla sık birlikte görülen dikkat sorunlarına dair ek bilgi verir.

• RCADS Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği – Yenilenmiş
• SDQ Güçler ve Güçlükler Anketi
• RCADS-P Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği – Ebeveyn Formu
• SCARED Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği
• CLDQ Colorado Öğrenme Güçlükleri Anketi
• SMQ Seçici Konuşmazlık Anketi

Sonucu danışanla konuşmak

Sonucu ebeveynlerle konuşurken düşük puanın çocuğun “sakar” ya da “özensiz” olduğu anlamına gelmediğini, motor becerilerin desteklenebilecek bir gelişim alanı olduğunu anlatmak işe yarar. Alt puanları birlikte inceleyip okulda hangi uyarlamaların, örneğin yazma ödevlerinde ek süre gibi, yardımcı olabileceğini konuşmak aileye somut bir yol gösterir.

Çocukla konuşurken zorlandığı etkinliklerin yanında başarılı olduğu alanları da öne çıkarmak, spor ve oyundan kaçınmasını önlemeye yardım eder. Gerekirse çocuk fizyoterapisti ya da ergoterapiste yönlendirme yapılmalıdır.

Telif ve kullanım koşulları

DCDQ'07'nin hakları geliştiricisi Brenda N. Wilson ve DCDQ ekibine aittir; resmi form ve uygulama kılavuzu dcdq.ca üzerinden edinilir. Ölçek psisula'da lisanslı olarak sunulur.

psisula'da DCDQ'07 nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Wilson BN, Crawford SG, Green D, Roberts G, Aylott A, Kaplan BJ. Psychometric properties of the revised Developmental Coordination Disorder Questionnaire. Physical & Occupational Therapy in Pediatrics. 2009;29(2):182–202.
2. Wilson BN, Kaplan BJ, Crawford SG, Campbell A, Dewey D. Reliability and validity of a parent questionnaire on childhood motor skills. American Journal of Occupational Therapy. 2000;54(5):484–493.
3. Yildirim CK, Altunalan T, Acar G, Elbasan B, Gucuyener K. Cross-cultural adaptation of the Developmental Coordination Disorder Questionnaire in Turkish children. Perceptual and Motor Skills. 2019;126(1):40–49.
4. The Developmental Coordination Disorder Questionnaire (DCDQ).

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler