Ne ölçer?
SCARED (Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği), çocuk ve ergenlerde anksiyete bozukluklarıyla ilişkili belirtileri 41 maddede tarar. Maddeler beş alt ölçekte toplanır: panik ve bedensel belirtiler, yaygın anksiyete, ayrılık kaygısı, sosyal anksiyete ve okul kaçınması.
Toplam puan genel anksiyete düzeyini, alt ölçekler ise kaygının hangi biçimde öne çıktığını gösterir. Okul kaçınması alt ölçeği, okula gitmeyle ilgili kaygıyı ayrıca ele aldığı için okul reddi yakınmasıyla gelen çocuklarda özellikle bilgi vericidir.
Kim geliştirdi?
SCARED, Boris Birmaher ve Pittsburgh Üniversitesi'ndeki arkadaşları tarafından geliştirildi ve 1997'de Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry'de yayımlandı. Geliştirme çalışmasında 85 maddelik bir havuz 341 çocuk ve ergene ve 300 ebeveyne uygulanmış, madde ve faktör analizleriyle ölçek beş faktörlü kısa bir forma indirilmiştir.
Ölçeğin çocuk ve ebeveyn formları en baştan birlikte geliştirildi. Birmaher ve arkadaşları 1999'da yayımladıkları tekrarlama çalışmasıyla ölçeğin psikometrik özelliklerini yeniden incelediler. Bugün klinikte yaygın kullanılan sürüm 41 maddelik formdur.
Türkçe uyarlaması
SCARED'in Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Çakmakçı tarafından 2004'te Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı'nda bir uzmanlık tezi olarak yapılmıştır. Çalışma çocuk ve ebeveyn formlarını kapsar ve Türkiye'deki çocuk anksiyetesi araştırmalarında yaygın olarak kaynak gösterilir; ancak hakemli bir dergide yayımlanmamıştır.
Kimlere uygulanır?
SCARED, 8–18 yaş arası çocuk ve ergenler için geliştirilmiştir. Çocuk ve ergen psikoterapisinde, kaygı yakınmasıyla gelen çocuklarda ilk tarama ve izlem için, okul reddi ya da okula gitmekte zorlanma yakınmasında ise okul kaçınması alt ölçeği sayesinde özellikle uygundur.
Depresyonu ve obsesif-kompulsif belirtileri de değerlendirmek gerekiyorsa ÇADÖ-Y (RCADS), davranış ve dikkat sorunlarını da kapsayan geniş bir tarama için SDQ daha uygundur.
Kim doldurur, nasıl uygulanır?
SCARED'in çocuk ve ebeveyn formları aynı maddeleri içerir: çocuk formunu 8 yaş ve üzerindeki çocuk ya da ergen kendisi, ebeveyn formunu ebeveyn doldurur. Her madde, ifadenin son üç ayda ne kadar geçerli olduğunu “doğru değil ya da hemen hiç”, “bazen” ve “çok doğru ya da sık sık” anlamına gelen üç seçenekle işaretleyerek yanıtlanır.
Doldurulması yaklaşık 10 dakika sürer. Küçük çocuklarda maddeler birlikte okunabilir, ancak yanıtı çocuğun kendisinin vermesi önemlidir.
psisula'da forma SMS ile gelen bağlantıyla telefondan erişilir; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.
Nasıl puanlanır?
Her madde 0, 1 ya da 2 puan alır; ters puanlanan madde yoktur. Toplam puan 41 maddenin toplamıdır ve 0 ile 82 arasında değişir.
Alt ölçek puanları kendi maddelerinin toplamıdır: panik ve bedensel belirtiler 13 madde, yaygın anksiyete 9 madde, ayrılık kaygısı 8 madde, sosyal anksiyete 7 madde ve okul kaçınması 4 madde içerir.
psisula'da toplam ve alt ölçek puanları form gönderildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına eklenir.
SCARED puanlama anahtarı
Her alt ölçeğin hangi maddelerden hesaplandığı. Madde numaraları formdaki sırayı izler.
| Alt ölçek | Maddeler | Hesaplama |
|---|---|---|
| Panik / somatik | 1, 6, 9, 12, 15, 18, 19, 22, 24, 27, 30, 34, 38 | Toplam |
| Yaygın anksiyete | 5, 7, 14, 21, 23, 28, 33, 35, 37 | Toplam |
| Ayrılık kaygısı | 4, 8, 13, 16, 20, 25, 29, 31 | Toplam |
| Sosyal anksiyete | 3, 10, 26, 32, 39–41 | Toplam |
| Okul kaçınması | 2, 11, 17, 36 | Toplam |
SCARED puan hesaplayıcı
Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin (0–2). Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.
Toplam puan(0–82)
| Alt ölçek | Puan |
|---|
Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik görüşmeyle birlikte yorumlanmalıdır.
psisula bu hesaplamayı her formda kendiliğinden yapar, sonucu danışan dosyasına ekler ve tekrarlanan uygulamaları gelişim eğrisinde yan yana gösterir.
15 dakikalık demo planlayınPuanlar nasıl yorumlanır?
Toplam puan iki düzeyde gösterilir: 0–24 arası klinik eşiğin altında, 25 ve üzeri klinik düzeydedir ve psisula bu sonucu işaretler. Ölçeğin puanlama yönergesi, 30'un üzerindeki puanların anksiyete bozukluğu açısından daha belirgin bir işaret olduğunu da belirtir.
Alt ölçeklerin her birinin kendi eşiği vardır ve psisula eşiği aşan alt ölçekleri ayrıca işaretler: panik ve bedensel belirtiler için 7, yaygın anksiyete için 9, ayrılık kaygısı için 5, sosyal anksiyete için 8 ve okul kaçınması için 3 ve üzeri. Toplam puan eşiğin altında olsa bile tek bir alt ölçeğin yükselmesi klinik açıdan anlamlı olabilir.
SCARED tanı koymaz. Sonuç, kaygının işlevselliğe etkisi, süresi ve bedensel yakınmaların tıbbi nedenleri gibi bilgilerle birlikte klinik görüşmede değerlendirilmelidir.
| Toplam puan | Düzey |
|---|---|
| 0–24 | Yok |
| 25–82 | Klinik düzey |
Alt ölçekler
- Panik / somatik · 13 madde
- Ani korku atakları ve kaygıya eşlik eden çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi gibi bedensel belirtileri tarar. 7 ve üzeri puan panik bozukluğu ya da belirgin bedensel belirtiler açısından değerlendirme gerektirebilir.
- Yaygın anksiyete · 9 madde
- Gelecek, okul, aile ve başkalarının görüşleri gibi pek çok konuda süregiden endişeyi tarar. 9 ve üzeri puan yaygın anksiyete açısından değerlendirme gerektirebilir.
- Ayrılık kaygısı · 8 madde
- Ebeveynlerden ayrılmayla, onlara bir şey olacağı korkusuyla ve yalnız uyumakla ilgili kaygıyı tarar. 5 ve üzeri puan ayrılık anksiyetesi açısından değerlendirme gerektirebilir.
- Sosyal anksiyete · 7 madde
- Yabancı ya da kalabalık ortamlarda, tanımadığı insanlarla konuşurken yaşanan kaygıyı ve utangaçlığı tarar. 8 ve üzeri puan sosyal anksiyete açısından değerlendirme gerektirebilir.
- Okul kaçınması · 4 madde
- Okula gitmekle ilgili korkuyu ve okul nedeniyle ortaya çıkan bedensel yakınmaları tarar. 3 ve üzeri puan belirgin okul kaçınması açısından değerlendirme gerektirebilir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.
- SCARED klinik eşiğin üzerinde
- SCARED panik alt ölçeği (≥7)
- SCARED yaygın anksiyete (≥9)
- SCARED ayrılık kaygısı (≥5)
- SCARED sosyal anksiyete (≥8)
- SCARED okul kaçınması (≥3)
Ne sıklıkla tekrarlanmalı?
SCARED ilk değerlendirmede bir başlangıç profili almak için kullanılır ve tedavi süresince tekrarlanabilir. Form son üç ayı sorduğu için birkaç haftada bir değil, örneğin her ay ya da tedavi aşamalarının sonunda tekrarlamak daha anlamlı bir karşılaştırma sağlar.
psisula'daki gelişim eğrisi toplam ve alt ölçek puanlarını zaman içinde gösterir; hedeflenen alt ölçekte gerileme olmaması tedavi planının gözden geçirilmesi için bir işarettir.
Güçlü yönleri ve sınırlılıkları
Güçlü yönleri
- Anksiyeteyi beş alt ölçekte ayrı ayrı tarar; hangi alt tipin öne çıktığını gösterir.
- Okul kaçınmasını ayrı bir alt ölçekle değerlendirir; okul reddi yakınmasında doğrudan bilgi verir.
- Aynı maddeleri içeren çocuk ve ebeveyn formları iki bakış açısını karşılaştırmayı sağlar.
- Üç seçenekli kısa yanıt biçimi küçük yaştaki çocuklar için anlaşılırdır.
Sınırlılıkları
- Tarama aracıdır; tanı koydurmaz.
- Depresyonu ve obsesif-kompulsif belirtileri kapsamaz.
- Panik ve bedensel belirtiler alt ölçeği, tıbbi nedenli bedensel yakınmalarda puanı yükseltebilir.
- Türkçe çalışması hakemli bir dergide yayımlanmamış bir uzmanlık tezidir.
Benzer ölçeklerle karşılaştırma
ÇADÖ-Y ve ÇADÖ-E (RCADS, RCADS-P) anksiyete alt tiplerine ek olarak depresyon ve obsesif-kompulsif belirtileri de ölçer, ancak okul kaçınmasını ayrı ele almaz. Okul reddi ön plandaysa SCARED, kaygı ile çökkünlüğün birlikte değerlendirilmesi gerekiyorsa ÇADÖ-Y daha uygun olabilir.
SDQ geniş bir tarama aracıdır ve kaygıyı tek bir duygusal belirtiler alt ölçeğinde toplar. Seçici konuşmazlık şüphesinde, konuşma davranışını ortamlara göre ölçen SMQ SCARED'i tamamlar.
Sonucu danışanla konuşmak
Sonucu çocukla konuşurken kaygının herkesin yaşadığı, vücudun bizi korumak için verdiği bir tepki olduğunu anlatmak ve yüksek alt ölçeği onun deneyimine bağlamak işe yarar: hangi durumlarda karnının ağrıdığını ya da okula gitmek istemediğini birlikte konuşmak gibi.
Ebeveynlerle paylaşırken çocuk ve ebeveyn formları arasındaki farkları olağan karşılamak gerekir. Okul kaçınması alt ölçeği yüksekse, okula dönüş planında ailenin ve okulun rolünü erkenden konuşmak, kaçınmanın pekişmesini önlemeye yardım eder.
Telif ve kullanım koşulları
SCARED, Boris Birmaher ve arkadaşları tarafından Pittsburgh Üniversitesi'nde geliştirilmiştir. Çocuk ve ebeveyn formları ile puanlama yönergesi, Pittsburgh Üniversitesi'nin pediatricbipolar.pitt.edu sitesinde ücretsiz olarak yayımlanmaktadır.
psisula'da SCARED nasıl kullanılır?
- Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
- Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
- Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
- İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
- Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.
Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.
SCARED ve diğer 74 ölçeği kendi danışanlarınızla görün. 15 dakikalık görüşmede psisula'yı sizin çalışma düzeniniz üzerinden gösterelim.
15 dakikalık demo planlayınSık sorulan sorular
SCARED kaç puan anksiyete bozukluğu düşündürür?
Toplam puanın 25 ve üzerinde olması klinik düzey kabul edilir ve psisula bu sonucu işaretler. Puanlama yönergesine göre 30'un üzerindeki puanlar daha belirgin bir işarettir. Tanı için klinik görüşme gerekir.
SCARED alt ölçek kesme puanları nelerdir?
Panik ve bedensel belirtiler 7, yaygın anksiyete 9, ayrılık kaygısı 5, sosyal anksiyete 8, okul kaçınması 3 ve üzeri.
SCARED kaç yaş için uygundur?
8–18 yaş arası çocuk ve ergenler için geliştirilmiştir. Çocuk formunu genç kendisi, ebeveyn formunu ebeveyn doldurur.
SCARED depresyonu ölçer mi?
Hayır. SCARED yalnızca anksiyeteyle ilişkili belirtileri tarar. Depresyonu da değerlendirmek için ÇADÖ-Y (RCADS) gibi bir ölçek kullanılabilir.
Kaynakça
- Birmaher B, Khetarpal S, Brent D, Cully M, Balach L, Kaufman J, Neer SM. The Screen for Child Anxiety Related Emotional Disorders (SCARED): scale construction and psychometric characteristics. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. 1997;36(4):545–553.
- Birmaher B, Brent DA, Chiappetta L, Bridge J, Monga S, Baugher M. Psychometric properties of the Screen for Child Anxiety Related Emotional Disorders (SCARED): a replication study. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. 1999;38(10):1230–1236.
- Screen for Child Anxiety Related Disorders (SCARED), parent version and scoring. University of Pittsburgh.
Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.