DVSS: İşeme Disfonksiyonu Semptom Skoru

Ne ölçer?

DVSS (İşeme Disfonksiyonu Semptom Skoru), çocuklarda işeme ve dışkılama alışkanlıklarıyla ilgili belirtileri sayısal olarak değerlendiren 11 maddelik bir ölçektir. Gündüz idrar kaçırma, işeme sıklığı ve sıkışma, idrarı tutmak için yapılan davranışlar, işerken ıkınma ya da ağrı, dışkılama düzeni ve kabızlık gibi alanları kapsar; çocuğun yaşamındaki stresli olaylar da ayrıca sorulur.

Ölçek, işeme disfonksiyonunun şiddetini tek bir puanla göstermek ve tedavi sürecinde değişimi izlemek için geliştirilmiştir. Psikolojik değerlendirmede ıslatma yakınmasıyla gelen çocukların belirti yükünü ve tıbbi değerlendirme ihtiyacını belirlemeye yardım eder.

Kim geliştirdi?

DVSS, Walid Farhat ve Toronto'daki çocuk ürolojisi ekibi tarafından geliştirildi ve 2000 yılında Journal of Urology'de yayımlandı. Yazarlar, nörojenik olmayan işeme disfonksiyonu araştırmalarının belirtileri raporlamak için standart bir sistemin yokluğu nedeniyle zorlaştığını belirterek bu ölçeği önerdi.

Geliştirme çalışmasında gündüz idrar kaçırma, idrar yolu enfeksiyonu ya da anormal işeme alışkanlıklarıyla çocuk ürolojisi kliniğine başvuran 3–10 yaş arası 104 çocuk, ürolojik yakınması olmayan 54 çocukla karşılaştırıldı. Çalışmada kızlarda ve erkeklerde farklı kesme puanları belirlendi.

Türkçe uyarlaması

psisula'daki Türkçe metin kurum içi bir çeviridir; geçerlik çalışması yapılmış bir uyarlama değildir ve kesme puanları orijinal çalışmalardan alınmıştır. Sonuçları bu sınırlılığı göz önünde bulundurarak yorumlayın.

Kimlere uygulanır?

DVSS, tuvalet eğitimini tamamlamış okul öncesi ve okul çağındaki çocuklar için uygundur; geliştirme çalışması 3–10 yaş arasında yapılmıştır. Islatma, idrar kaçırma ya da tuvalet alışkanlıklarıyla ilgili yakınmalarla gelen çocuklarda, sorunun psikolojik ve davranışsal boyutunu değerlendirirken eşlik eden işeme ve dışkılama belirtilerini taramak için kullanılır.

Ölçek ağırlıklı olarak gündüz belirtilerine ve bağırsak alışkanlıklarına odaklanır. Yalnızca gece ıslatması olan çocuklarda ayrıntılı öykü ve tıbbi değerlendirme daha fazla bilgi verir.

Kim doldurur, nasıl uygulanır?

DVSS'yi ebeveyn doldurur; çocuğun son bir aydaki tuvalet alışkanlıklarını düşünerek her belirtinin ne sıklıkta görüldüğünü işaretler. Büyük çocuklarda ebeveynin formu çocukla birlikte doldurması, özellikle ağrı ve sıkışma gibi içsel yaşantılarla ilgili maddelerde daha doğru bilgi sağlar.

Doldurulması yaklaşık 4 dakika sürer.

psisula'da ebeveyn forma SMS ile gelen bağlantıyla telefondan erişir ve doldurur; isterseniz yanıtları seans sırasında siz de girebilirsiniz.

Nasıl puanlanır?

Her madde 0 ile 3 arasında puanlanır ve maddelerin puanları toplanır. Toplam puan 0 ile 33 arasında değişir; puan yükseldikçe belirti yükü artar.

Ölçeğin alt ölçeği yoktur. Ters puanlanan madde bulunmaz.

psisula'da toplam puan form gönderildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına eklenir.

DVSS puan hesaplayıcı

Doldurulmuş formdaki yanıtları madde numarasıyla girin. Puanlar, psisula'nın kullandığı kurallarla tüm maddeler girildiği anda hesaplanır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yanıtlar hiçbir yere gönderilmez ve sayfadan ayrıldığınızda silinir.

Puanlar nasıl yorumlanır?

DVSS'de eşik cinsiyete göre değişir. Kız çocuklarında puanın 6'nın, erkek çocuklarında 9'un üzerinde olması anlamlı kabul edilir ve psisula bu durumları sonuç ekranında ayrı ayrı işaretler. Bu iki eşik, orijinal çalışmada kız ve erkek çocuklar için ayrı ayrı belirlenmiştir.

Eşiğin üzerindeki bir puan, çocuğun bir çocuk doktoru ya da çocuk ürolojisi uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. İdrar yolu enfeksiyonu, kabızlık ya da anatomik nedenler dışlanmadan ıslatmanın yalnızca psikolojik açıdan ele alınması yeterli olmaz.

DVSS tanı koymaz. Puan, tıbbi değerlendirme, işeme günlüğü ve ailenin anlattığı öyküyle birlikte yorumlanmalıdır.

Dikkat edilmesi gerekenler

Aşağıdaki durumlarda psisula'nın sonuç ekranında kural tabanlı bir uyarı işareti görünür. İşaret bir tanı ya da risk puanı değildir; sonucu sizin değerlendirmeniz için öne çıkarır.

• DVSS kız çocukları için eşiğin üzerinde (>6)
• DVSS erkek çocukları için eşiğin üzerinde (>9)

Ne sıklıkla tekrarlanmalı?

DVSS ilk değerlendirmede bir başlangıç puanı almak için kullanılır. Form son bir ayı sorduğu için tedavi süresince ayda bir tekrarlamak, davranışsal düzenlemelerin ve tıbbi tedavinin etkisini izlemek için uygun bir aralıktır.

psisula'daki gelişim eğrisi puanı zaman içinde gösterir; eşiğin altına inen ve orada kalan puan, belirtilerdeki anlamlı azalmanın bir göstergesidir.

Güçlü yönleri ve sınırlılıkları

Benzer ölçeklerle karşılaştırma

psisula kütüphanesinde DVSS'ye doğrudan benzeyen başka bir boşaltım ölçeği yoktur. Akbal ve arkadaşlarının 2005'te yayımladığı Dysfunctional Voiding and Incontinence Scoring System (DVISS), Türkiye'de çocuk ürolojisi pratiğinde sık kullanılan bir başka araçtır; çocuk ürolojiye yönlendirilmişse orada bu ölçekle değerlendirilmiş olabilir.

Islatmanın duygusal ve davranışsal bağlamını değerlendirmek için SDQ, kaygının öne çıktığı durumlarda ise SCARED ya da ÇADÖ-E tamamlayıcı bilgi verir.

• RCADS Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği – Yenilenmiş
• SDQ Güçler ve Güçlükler Anketi
• RCADS-P Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği – Ebeveyn Formu
• SCARED Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği
• DCDQ'07 Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu Anketi
• CLDQ Colorado Öğrenme Güçlükleri Anketi

Sonucu danışanla konuşmak

Sonucu ebeveynlerle konuşurken ıslatmanın çocuğun isteğiyle olan bir şey olmadığını ve cezalandırmanın belirtileri artırabileceğini açıkça söylemek gerekir. Eşiğin üzerinde bir puanı, tıbbi değerlendirme için bir yönlendirme gerekçesi olarak sunmak aileye somut bir sonraki adım verir.

Çocukla konuşurken utanç duygusunu azaltmak önceliklidir: pek çok çocuğun benzer zorluklar yaşadığını, bunun birlikte çözülebilecek bir sorun olduğunu anlatmak işe yarar. Stresli yaşam olaylarına dair yanıtlar, ailedeki değişikliklerin belirtilerle ilişkisini konuşmak için bir başlangıç olabilir.

psisula'da DVSS nasıl kullanılır?

• Danışanınıza portaldan tek tıkla gönderirsiniz; danışan SMS ile gelen bağlantıyı telefonunda açar, uygulama indirmez. İsterseniz seans sırasında yanıtları kendiniz girersiniz.
• Puan, yanıtlar girildiği anda hesaplanır ve danışan dosyasına normal bir ölçek kaydı olarak düşer.
• Tekrarlanan uygulamalar danışanın gelişim eğrisinde yan yana durur; skoru kötüleşen danışanlar gidişat panosunda öne çıkar.
• İsterseniz yapay zekâ sonucu okunabilir bir yoruma çevirir; yorum tanı koymaz ve siz onaylamadan dosyaya girmez.
• Süpervizyon ve sevk için PDF ilerleme raporu alırsınız.

Ölçümün klinik karara nasıl dönüştüğünü ölçüme dayalı terapi yazımızda, danışan takibinin bütününü danışan takip programı sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Farhat W, Bägli DJ, Capolicchio G, O'Reilly S, Merguerian PA, Khoury A, McLorie GA. The dysfunctional voiding scoring system: quantitative standardization of dysfunctional voiding symptoms in children. Journal of Urology. 2000;164(3 Pt 2):1011–1015.
2. Akbal C, Genc Y, Burgu B, Ozden E, Tekgul S. Dysfunctional voiding and incontinence scoring system: quantitative evaluation of incontinence symptoms in pediatric population. Journal of Urology. 2005;173(3):969–973.

Bu sayfa ruh sağlığı profesyonelleri içindir. Hiçbir ölçek sonucu tek başına tanı koydurmaz; puan, klinik görüşme ve değerlendirmeyle birlikte yorumlanmalıdır. Kesme puanları psisula'nın kullandığı aralıklardır; Türkçe uyarlama çalışmalarındaki değerlerden farklılık gösterebilir.

← Tüm ölçekler